SPACER 5: Podgórze

Adres:
Rynek Podgórski, Kraków

Podgórze było niegdyś prawobrzeżną częścią miasta Kazimierza. W 1784 r. cesarz Austrii Józefa II ogłosił Podgórze Wolnym Królewskim Miastem. Miasto, malowniczo położone u stóp Krzemionek, było wielonarodowościowe i tolerancyjne; rozwijało się przyciągając przedsiębiorców, fabrykantów, rzemieślników. 4 lipca 1915 r. oficjalnie połączyło się z Krakowem. Tragiczne piętno na jego historii odcisnęła jednak II wojna światowa i dopiero w ostatnich dekadach nastąpiło powolne przebudzenie dzielnicy.

Do centrum Podgórza najlepiej dostać się pieszo-rowerową kładką o. Bernatka. Stojąc na niej, z prawej strony można zobaczyć charakterystyczną (z dwoma wykuszami) kamienicę, nazywaną „Aleksandrowicz” (1906), a po lewej – nowoczesną bryłę nowej siedziby Cricoteki, w którą wkomponowano budynek dawnej podgórskiej elektrowni (1900), najstarszego takiego obiektu na terenie obecnego Krakowa.

Podgórze nadal jest kameralne, zielone, przepełnione aurą małego miasta i tajemniczości. W tę atmosferę wpisuje się choćby neogotycka sylweta kościoła św. Józefa w Rynku Podgórskim: budynek wydaje się monumentalny, jest to jednak złudzenie optyczne, wynikające z niezwykłego, trójkątnego kształtu placu. Warto również przejść się przez słynny park im. Bednarskiego, założony na dnie dawnego kamieniołomu. To jeden z pierwszych w Europie przykładów rekultywacji terenów poprzemysłowych. Sąsiedztwo parku tworzą wspaniałe wille i ogrody – część Podgórza zaprojektowana jako „miasto – ogród”.

Niedaleko parku wznosi się wzgórze Lasoty, a u jego stóp zabytkowy cmentarz Podgórski, założony ok. 1790 roku. Na wzgórzu stoi kościółek św. Benedykta z XI w., najmniejszy w Krakowie. Sąsiaduje z nim unikatowy budynek austriackiego fortu „Św. Benedykt” w kształcie wieży artyleryjskiej. Z tego miejsca widać kopiec Krakusa (ok. VII w. n.e.), uważany za mogiłę legendarnego założyciela Krakowa. Z kopca rozciąga się panorama miasta – w pogodny dzień widać też Tatry.

U stóp kopca znajduje się nieczynny już kamieniołom Libana, w latach II wojny światowej hitlerowski obóz pracy przymusowej dla Polaków (Baudienst). Tutaj kręcono sceny do filmu „Lista Schindlera” S. Spielberga. Zachowały się pozostałości filmowych dekoracji, m.in. obozowa droga wyłożona replikami macew. Pomników tragicznej historii jest w Podgórzu więcej: plac Bohaterów Getta był świadkiem powstawania getta, a potem kolejnych etapów jego likwidacji (1941–1943). Przypomina o tych wydarzeniach szczególnie wymowny pomnik: na placu ustawiono 33 krzesła-pomniki wykonane z żeliwa i brązu i 37 zwykłych krzeseł, na których może usiąść każdy. Symbolizują tragedię Żydów – dawnych mieszkańców placu, po których zostały puste krzesła. Tutaj także mieści się „Apteka pod Orłem” (dziś muzeum), w której pracował Tadeusz Pankiewicz, Polak dobrowolnie mieszkający i pracujący w getcie. Wspierał prześladowaną ludność żydowską, za co został odznaczony medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Po wojnie swoje wspomnienia z tego okresu spisał w „Aptece w getcie krakowskim”.

Na terenie Podgórza hitlerowcy założyli również obóz koncentracyjny „Płaszów”, funkcjonujący w latach 1942–1945. Ofiary obozu upamiętnia pomnik „Wyrwanych serc” przy ul. Kamieńskiego, natomiast w dawnym budynku administracji fabryki Oskara Schindlera przy ul. Lipowej powstał oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, prezentujący życie miasta pod nazistowską okupacją. Interaktywna wystawa „Kraków – czas okupacji 1939–1945” przyciąga tłumy zwiedzających. Z kolei w miejscu dawnych hal fabrycznych i baraków, w których przebywali uratowani przez Schindlera Żydzi otwarto w 2011 roku Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK.

Turyści przybywają tu zafascynowani nie tylko licznymi świadectwami historii czy atrakcjami kulturalnymi, ale także odmiennością Podgórza i jego urokliwymi zakątkami. Nieustannie pojawiają się nowe, klimatyczne miejsca, dzielnica ożywa. Jej nietuzinkowość można odkrywać bez końca.

Data: 2017-04-14 Pokaż metkę
Osoba publikująca: MARGERITA KRASNOWOLSKA
Podmiot publikujący: Biuro Prasowe
  • Wyślij znajomemu
  • Dodaj do ulubionych