Święta w Ameryce Łacińskiej
Nacimiento lub Pesebre – właśnie tak w krajach Ameryki Łacińskiej, m.in. Ekwadorze, Brazylii czy Peru, nazywana jest bożonarodzeniowa szopka, wokół której przez cały adwent kręci się religijne życie rodziny. Przystrajanie i rozbudowa domowej szopki, w której o północy wigilijnego wieczoru zamieszka Niño Manuel czyli Dzieciątko Jezus, rozpoczyna się już na początku grudnia i jest ulubionym świątecznym „rytuałem” zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Zwyczaj budowania własnej wersji stajenki betlejemskiej, pod którą w każdym domu ustawiany jest talerzyk na pieniądze od gości (aby w przyszłym roku szopka była jeszcze piękniejsza), jest w Ameryce Łacińskiej bardziej popularny niż dekorowanie świątecznego drzewka, zwłaszcza, że zdobycie „tradycyjnej” choinki, graniczy tutaj z cudem. Dawniej w Ekwadorze w okresie Bożego Narodzenia świąteczne ozdoby zawieszano na małym drzewku kawowym, oskubanym z liści i pomalowanym na biało. Dzisiaj jest to raczej drzewko cyprysowe, poinsecja (tzw. gwiazda betlejemska), albo – typowe dla Brazylii – doniczkowe bananowce.
W niektórych regionach świętowanie zaczyna się 16 grudnia ceremonią zwaną Posada (kwatera) lub Novena. Na ulicach pojawiają się wówczas korowody przebierańców w tradycyjnych strojach, a najważniejszymi postaciami są figury Marii Panny i św. Józefa. Przez dziewięć kolejnych dni, symbolizujących dziewięć miesięcy podczas których brzemienna Maria i św. Józef wędrowali zanim dotarli do Betlejem, wędrowcy pukają do domów mieszkańców w poszukiwaniu schronienia, czyli właśnie kwatery. U rodziny, która udzieli symbolicznego schronienia wędrowcom, lub na rynku miasta następuje punkt kulminacyjny ceremonii – rozbijanie penaty, czyli wielkiej kolorowej kuli uzbrojonej w siedem kolców i wypełnionej słodyczami. Kula symbolizuje Szatana, jej kolce – siedem grzechów głównych, zaś jej rozbicie - zniszczenie zła.
24 grudnia przed północą wierni gromadzą się w okolicznych kościołach na misa de gallo czyli „mszy koguta” (który wedle tradycji jako pierwszy zauważył i ogłosił narodziny Zbawiciela). Podczas Pasterki następuje poświęcenie figurki Dzieciątka Jezus, często przedstawianego jako mały indiański chłopiec o łobuzerskim spojrzeniu! Teraz figurka może zająć swoje miejsce w szopce, a domownicy – zasiąść do świątecznej kolacji, poprzedzonej zaśpiewaniem kolędy Feliz Navidad, toastem (szampanem bądź zwykłym jabłecznikiem), uściskami i składaniem sobie życzeń. Świąteczne menu jest w dużej mierze zależne od zamożności rodziny, kraju oraz regionu, z którego ona pochodzi. W Ekwadorze i Peru tradycyjnie podaje się pieczonego indyka lub prosiaka, z kolei na brazylijskim stole króluje churrasco, czyli pieczona na ruszcie wołowina. Nie może zabraknąć także słodyczy: świąteczną babkę panettone, pochodzącą z Włoch popija się ulubioną w Ameryce Łacińskiej gorącą czekoladą.
Rodzinne spotkanie kończy rozpakowanie prezentów pozostawionych przez św. Mikołaja (w Brazylii – Papa Noёl) lub przygotowanych przez „tajemnych przyjaciół” – amigo secreto. Świąteczne uroczystości, np. bożonarodzeniowe kiermasze jak Santuranticuy (dosłownie „wykupywanie Świętych”) w Cusco, konkursy dekoracji świątecznych (najsłynniejszy ten w brazylijskiej Kurytybie!), koncerty i procesje, trwają aż do Święta Trzech Króli.
Zobacz przepisy na typowe potrawy świąteczne z Ameryki Łacińskiej!