Raport z konsultacji na temat bezpłatnej komunikacji miejskiej w dni smogowe

Formularz ankiety składał się z dziewięciu pytań zamkniętych, a jedno pytanie umożliwiało wpisanie własnej propozycji działań, które skłoniłyby mieszkańców do rezygnacji z samochodu.

• Z ankiety wynika, że mieszkańcy są dobrze poinformowani w kwestii ustanawiania bezpłatnej komunikacji w dni z najgorszą jakością powietrza, gdyż aż 96 proc. respondentów odpowiedziało, że wie o darmowych przejazdach w dni ze smogiem.
• Jeśli chodzi o poparcie dla takich rozwiązań to 60 proc. respondentów (328 osób) popiera ustanawianie w takie dni bezpłatnych przejazdów środkami komunikacji miejskiej. Przeciwko jest 31 proc., a 9 proc. ankietowanych nie ma zdania na ten temat.
• 52 proc. ankietowanych odpowiedziało, że korzysta z bezpłatnej komunikacji miejskiej w takie dni, natomiast 48 proc. zaznaczyło, że nie korzysta z tego rozwiązania podając argument, że takie przejazdy nie są dla nich bezpłatne z uwagi na zakupiony wcześniej bilet okresowy.
• Tematem dyskutowanym podczas konsultacji były także zgłoszone przez mieszkańców propozycje dotyczące zachęcania do rezygnacji z samochodu osobowego w mieście na rzecz transportu zbiorowego. Część ankietowanych wskazała, że może pomóc m.in. zwiększona częstotliwość kursów komunikacji miejskiej, preferencyjna cena biletu okresowego oraz wprowadzenie priorytetów dla komunikacji publicznej.
• W raporcie została podana także szacunkowa kwota zmniejszonych wpływów do budżetu miasta ze sprzedaży biletów podczas wprowadzonego jednego dnia bezpłatnych przejazdów środkami, która wynosi ok. 600 tys. zł.
• Jednocześnie ZTP nie posiada danych potwierdzających, że w taki dzień liczba pasażerów w komunikacji miejskiej jest większa, jak również danych stwierdzających, że ruch samochodowy na drogach jest mniejszy.

Konsultacje były prowadzone przez Zarząd Transportu Publicznego w Krakowie we współpracy z Wydziałem Polityki Społecznej i Zdrowia Urzędu Miasta Krakowa. Cały raport można przeczytać na stronie Obywatelskiego Krakowa.

Bezpłatna komunikacja – zasady wprowadzania

Obecne zasady o wprowadzaniu bezpłatnej komunikacji w czasie smogu zostały uchwalone przez radnych i weszły w życie 1 stycznia 2018 r. Obowiązują one na obszarze miasta oraz 15 gmin sąsiadujących, które przystąpiły do porozumienia w celu wspólnej realizacji tego zadania.

Bezpłatna komunikacja jest wprowadzana na jedną dobę, w godzinach 0.00–24.00. Zasady jej wprowadzenia opierają się na codziennej prognozie jakości powietrza, dotyczącej kolejnej doby. Prognoza Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, wysyłana do Urzędu Miasta Krakowa, jest podzielona na trzy, ośmiogodzinne przedziały (0.00–8.00, 8.00–16.00, 16.00–24.00).

Wystarczy, aby równocześnie spełnione zostały dwa warunki – w dwóch dowolnych ośmiogodzinnych przedziałach stężenie pyłów PM10 musi przekroczyć:

• 100 µg/m³ na powierzchni miasta równej lub większej niż 50 proc.
  oraz
• 150 µg/m³ na powierzchni miasta równej lub większej niż 50 proc.

Nawet jeśli faktyczny pomiar średniego stężenia dobowego będzie mniejszy od założonego, decyzja o darmowej komunikacji pozostaje w mocy.

Kiedy codzienna prognoza jakości powietrza IMGW na następną dobę nie wskaże prawdopodobieństwa przekroczenia średnich poziomów stężeń pyłów PM10, a średnia pomiarów ze wszystkich stacji pomiarowych łącznie, zlokalizowanych na terenie Krakowa, wskaże w następnej dobie przekroczenia pyłu PM10 z godziny 3.00 powyżej 150 μg/m³, wprowadzona zostanie, począwszy od pierwszych porannych kursów autobusów i tramwajów do godziny 24.00 tego samego dnia, bezpłatna komunikacja miejska na obszarze Gminy Miejskiej Kraków oraz gmin sąsiadujących.

W przypadku awarii jednej lub kilku stacji pomiarowych, skutkującej niemożnością wyliczenia średniej ze wszystkich stacji z godz. 3.00 stężeń pyłu PM10, użyte są wyniki z pozostałych stacji.

Liczba dni z bezpłatną komunikacją

W ostatnich latach dni z bezpłatnym przejazdem komunikacją miejską z powodu przekroczenia szkodliwych substancji w powietrzu przedstawiały się następująco:

• 2020 r. – 1 dzień
• 2021 r. – 3 dni
• 2022 r. – brak
• 2023 r. – brak
• 2024 r. – 2 dni.

W Krakowie coraz lepsze powietrze

W wyniku wieloletnich działań realizowanych przez miasto oraz dzięki zaangażowaniu mieszkańców, w Krakowie możemy oddychać coraz lepszym powietrzem. Ocenie jakości powietrza podlega 12 zanieczyszczeń, 10 z nich w 2023 roku osiągnęło wartości normatywne. Pozostałe dwa, czyli dwutlenek azotu i benzo(a)piren, zaliczono do klasy C – strefy z przekroczeniem.

Więcej o jakości powietrza w Krakowie pisaliśmy na stronie krakow.pl.

Aby poprawić jakość powietrza w Krakowie, wprowadzono całkowity zakaz palenia węglem i drewnem. Zapisy uchwały antysmogowej obowiązują w Krakowie od 1 września 2019 r.