„Otwarty Kraków” – program miasta na rzecz integracji i zarządzania różnorodnością

Od „Krakowa przeciwko rasizmowi” do miejskiej polityki otwartości

Historia Programu „Otwarty Kraków” rozpoczęła się w 2012 roku, kiedy Gmina Miejska Kraków i Stowarzyszenie INTERKULTURALNI PL rozpoczęły współpracę przy projekcie „Kraków przeciwko rasizmowi i ksenofobii”. Rok później Prezydent Miasta Krakowa powołał zespół zadaniowy, którego celem było przygotowanie miejskich rozwiązań dotyczących wielokulturowości oraz przeciwdziałania dyskryminacji, rasizmowi i ksenofobii.

W kolejnych latach projekt był konsultowany i rozwijany. Do prac włączano przedstawicieli organizacji pozarządowych, miejskich wydziałów i jednostek. Z czasem punkt ciężkości przesunął się z samego przeciwdziałania negatywnym zjawiskom na dostrzeganie potencjału, jaki niesie ze sobą różnorodność mieszkańców Krakowa. We wrześniu 2016 roku Rada Miasta Krakowa przyjęła pierwszy program „Otwarty Kraków”.

Nowa wersja programu – diagnoza, ewaluacja i konsultacje

Aktualizacja programu rozpoczęła się w 2023 roku we współpracy z Żydowskim Stowarzyszeniem Czulent. Prace miały charakter partycypacyjny i ekspercki. Ich podstawą była diagnoza sytuacji oraz potrzeb trzech grup: mniejszości narodowych i etnicznych, migrantów ekonomicznych oraz migrantów przymusowych, w tym osób uchodźczych.

Jednocześnie przeprowadzono ewaluację dotychczasowego programu za lata 2016–2022. Wykorzystano analizę danych, wywiady z Krakowskimi Ambasadorkami i Ambasadorami Wielokulturowości oraz badanie ankietowe skierowane do ponad 350 pracowników Urzędu Miasta Krakowa.

Projekt nowego programu był następnie konsultowany z miejskimi wydziałami, biurami i jednostkami organizacyjnymi – łącznie z 61 podmiotami. Ważnym etapem były również konsultacje społeczne, które trwały od 13 czerwca do 5 lipca 2024 roku. W ich ramach rozpatrzono 40 postulatów.

Kraków otwarty na różnorodność

20 listopada 2024 roku Rada Miasta Krakowa przyjęła program „Otwarty Kraków” na lata 2024–2028, uchwałą nr XIV/357/24. Nowa wersja programu wyznacza ramy i priorytetowe obszary działań miasta, a jednocześnie ma pozwalać elastycznie reagować na zmieniające się potrzeby mieszkańców.

Idea programu opiera się na przekonaniu, że różnorodność jest trwałym elementem współczesnego Krakowa i może być ważnym źródłem jego rozwoju. „Otwarty Kraków” obejmuje działania zarówno na poziomie instytucjonalnym, jak i społecznym. Ich celem jest tworzenie społeczeństwa żyjącego we wspólnocie, wykorzystującego ludzki, ekonomiczny i kulturowy potencjał mieszkańców wywodzących się z różnych środowisk, przy zachowaniu wzajemnego szacunku i społecznej spójności.

Program dla całego miasta

„Otwarty Kraków” nie jest programem wyłącznie dla cudzoziemców czy przedstawicieli mniejszości. To element miejskiej polityki zarządzania różnorodnością, która dotyczy funkcjonowania całej lokalnej wspólnoty.

Nowa edycja programu kładzie szczególny nacisk na współpracę miasta z mieszkańcami, organizacjami społecznymi i innymi podmiotami, a także na wzmacnianie organizacji samorzeczniczych i samopomocowych. To właśnie aktywność mieszkańców i ich udział w kształtowaniu miasta mają być jednym z fundamentów skutecznej realizacji programu.

„Otwarty Kraków” to długofalowa polityka zarządzania różnorodnością miasta mająca wzmacniać dostępność usług, uczestnictwo mieszkańców i poczucie wspólnoty.