„Polaków portret własny 2022–2025” – wystawa o solidarności i relacjach polsko-ukraińskich

W MOCAK-u dobiega końca pierwsza odsłona wyjątkowego projektu artystycznego poświęconego relacjom polsko-ukraińskim. Partycypacyjna i wielowątkowa wystawa oparta jest na darach Krakowian i stanowi świadectwo solidarności z 2022 roku, jest to również próba krytycznego spojrzenia na współczesność naznaczoną wojną, propagandą i niepewnością jutra.

To ostatnie dni, by zobaczyć w Polsce wystawę Aleksandra Janickiego „Polaków portret własny 2022–2025”, finisaż wystawy i oprowadzanie kuratorskie odbędzie się w niedzielę 15 lutego o godz. 15.00 w Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK – Galeria Re.

Projekt, który wyrasta z doświadczenia pierwszych miesięcy pełnoskalowej wojny w Ukrainie, gdy tysiące uchodźców przekraczało granicę, a ich schronieniem nie stały się obozy, lecz prywatne mieszkania i domy. Krakowianie spontanicznie i bez wahania otworzyli swoje drzwi, dzieląc się przestrzenią, bezpieczeństwem i codziennością.

Właśnie oni są bohaterami tej ekspozycji. Wystawa powstała w oparciu o przedmioty, dokumenty, fotografie i relacje przekazane przez osoby zaangażowane w pomoc. Otwarty nabór ogłoszony przez MOCAK przyniósł dziesiątki pamiątek i świadectw z prywatnych archiwów, które złożyły się na wystawę.

Obok symbolicznych obiektów na wystawie znalazły się realizacje artystyczne odnoszące się do genezy przemian w Ukrainie oraz doświadczenia wojny. Wśród nich wideo Joanny Pawlik nawiązujące do wydarzeń na Majdanie, ceramiczne serce Katarzyny Morstin-Surzyckiej, a także prace wideo Alka Janickiego. Istotnym elementem są fotografie dokumentujące pomocowe inicjatywy oraz dramat wojny widziany z bliska.

Centralnym punktem wystawy jest multimedialna instalacja Selfi, która umożliwia wykonanie własnego zdjęcia Polsce w odbiciu rozbitego lustra. To gest, który prowokuje pytanie o naszą indywidualną odpowiedzialność i miejsce w historii.

Ważnym kontekstem dla tej części ekspozycji jest motanka, czyli tradycyjna ukraińska lalka pozbawiona twarzy. W kulturze symbolizuje ochronę i działanie na rzecz drugiego człowieka. Zestawienie jej z cyfrowym autoportretem tworzy kontrapunkt między wspólnotowym doświadczeniem a indywidualnym wizerunkiem.

Integralną częścią projektu jest Wirtualna Biała Księga – stale uzupełniana lista osób, które w 2022 roku udzieliły schronienia uchodźcom. Prezentowana w formie wideo, stanowi żywy dokument społecznego odruchu serca i dowód, że solidarność nie była hasłem, lecz konkretnym czynem.

W maju wystawa zostanie zaprezentowana w Zamku Świrz w Ukrainie, gdzie od 2022 roku Alek Janicki pełni funkcję kuratora. To kolejny etap dialogu artystycznego między Krakowem a Ukrainą. Równolegle Kraków kontynuuje realną pomoc humanitarną i rozwija współpracę kulturalną z partnerami zza wschodniej granicy.