10 mld euro na budowę metra w kraju. Resorty deklarują wsparcie dla Krakowa

W Sejmie odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Budowy Metra w Krakowie. Spotkanie było poświęcone m.in. finansowaniu inwestycji, roli państwa oraz możliwościom wsparcia projektu w nowej perspektywie unijnej. Przekaz ze strony rządu był jednoznaczny: metro w Krakowie jest postrzegane jako jedna z kluczowych inwestycji infrastrukturalnych najbliższych lat. Jego finansowanie ma być zapewnione dzięki specjalnemu funduszowi dla projektów metra w Polsce. Jego wysokość wyniesie 10 mld euro.

Prezydent przedstawia plan na metro

Prace zespołu prowadzonego przez posła Dominika Jaśkowca otworzył prezydent Krakowa Aleksander Miszalski, który przedstawił aktualny stan przygotowań do budowy metra.

– Kraków ma harmonogram, zespół ekspercki i jasno określony plan działania, a metro jest narzędziem wspomagającym rozwiązanie najważniejszych wyzwań metropolii: poprawy jakości powietrza, sprawności przemieszczania się, odporności infrastrukturalnej i bezpieczeństwa mieszkańców, a także wzmocnienia potencjału gospodarczego miasta – powiedział Aleksander Miszalski.

Prezydent zaznaczył przy tym jasno, że takiej inwestycji żaden samorząd w Europie nie realizuje samodzielnie – stąd oczekiwanie wsparcia rządu w wymiarze finansowym, legislacyjnym i proceduralnym.

Metro to projekt cywilizacyjny dla Polski

Zastępca prezydenta Krakowa Stanisław Mazur osadził projekt w europejskim kontekście. Wskazał, że metro to projekt cywilizacyjny – nie tylko dla Krakowa, ale i dla państwa, a brak takiej infrastruktury w drugim największym ośrodku miejskim w Polsce staje się barierą rozwojową.

Zwrócił uwagę, że żadna linia metra w Europie nie powstaje bez dominującej roli władz centralnych, zarówno w finansowaniu, jak i w tworzeniu specjalnych ram prawnych. Podkreślił także wagę aspektów bezpieczeństwa i odporności – od rozwiązań stosowanych w Helsinkach i Amsterdamie po doświadczenia Kijowa – wskazując, że metro może pełnić funkcje ochronne w sytuacjach kryzysowych.

Konkrety po stronie rządu

Przedstawiciele rządu mówili jednym głosem o otwartości na wsparcie projektu. Jacek Karnowski, wiceminister funduszy i polityki regionalnej, podkreślił, że obecna perspektywa unijna stanowi właściwy moment do rozmów o finansowaniu metra w Krakowie. Przypomniał, że metro w Warszawie było realizowane z wykorzystaniem środków europejskich. Wskazał również na możliwość zastosowania montażu finansowego, w tym formuły partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), oraz na dostępność środków przeznaczonych na analizy finansowe i prawne.

Stanisław Bukowiec, wiceminister infrastruktury, zadeklarował wsparcie tego resortu dla Krakowa na etapie przygotowania inwestycji, uznając budowę metra za przedsięwzięcie konieczne i strategiczne. Jako podstawowe źródło finansowania wskazał środki unijne, przypominając jednocześnie o wielokrotnym poparciu projektu przez wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza.

Poinformował również o planach zabezpieczenia do 10 mld euro w ramach środków regionalnych na program metrowy, m.in. dla Krakowa, oraz o gotowości do zapewnienia wsparcia eksperckiego.

Jurand Drop, wiceminister finansów, zaznaczył, że projekt krakowskiego metra znajduje się w fazie przechodzenia od etapu dyskusji do poszukiwania konkretnych źródeł finansowania unijnego, przy zapewnieniu wkładu własnego ze środków centralnych. Wskazał na znaczenie Wieloletnich Ram Finansowych Unii Europejskiej na lata 2028–2034, argumenty środowiskowe oraz rolę Krakowa jako jednego z największych i dynamicznie rozwijających się miast w Polsce. Zwrócił również uwagę na aspekt dual-use inwestycji, który może zwiększać jej potencjał do współfinansowania ze środków europejskich.

Bezpieczeństwo i funkcja ochronna jako ważny element montażu finansowego

Istotnym wątkiem była możliwość wsparcia metra w ramach polityk bezpieczeństwa państwa. Przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazali, że w kontekście ustawy o ochronie ludności metro może stać się kluczowym elementem systemu schronienia dla mieszkańców aglomeracji krakowskiej. Zaznaczono, że nowe inwestycje tego typu mogą być projektowane tak, by docelowo zapewniać funkcję ochronną dla kilkudziesięciu procent mieszkańców, a metro powinno znaleźć się w programach wieloletnich na lata 2027–2031.

Równolegle gen. bryg. Jacek Sankowski z MON, zapowiedział możliwość dofinansowania elementów ochronnych ze środków związanych z obronnością, co dodatkowo wzmacnia potencjalny montaż finansowy inwestycji.

Owocne otwarcie prac

W trakcie posiedzenia swoje pytania do rządu kierowali także parlamentarzyści. Dotyczyły one m.in. możliwych źródeł finansowania metra, udziału środków unijnych w nowej perspektywie finansowej, potencjalnych modeli realizacyjnych oraz uwarunkowań prawnych i proceduralnych przedsięwzięcia.

Podsumowując spotkanie, wskazano na wolę kontynuowania prac zespołu oraz dalszych rozmów z przedstawicielami rządu w zakresie finansowania i organizacji projektu krakowskiego metra. Zaznaczono, że posiedzenie miało charakter otwierający, a kolejne spotkania zespołu będą poświęcone bardziej szczegółowym zagadnieniom związanym z realizacją inwestycji.