Kraków – dwa lata w dobrym kierunku

7 maja 2024 roku prezydentem Krakowa został Aleksander Miszalski. Zbliżająca się rocznica to dobry czas, by podsumować dotychczasowe działania oraz przedstawić te, które są w trakcie realizacji. Rozpoczynamy cykl informacyjny, w którym pokażemy, jak zmieniło się miasto przez ostatnie dwa lata: od zakończonych remontów chodników, otwartych nowych parków czy centrów opieki wytchnieniowej, przez budowane żłobki i realizowane inwestycje drogowe, aż po zaawansowane prace projektowe przy kluczowych inwestycjach takich jak m.in. metro.

– Blisko dwa lata temu Krakowianie i Krakowianki zaufali mi, powierzając stery miasta. Zarządzanie Krakowem to dla mnie przede wszystkim codzienna dbałość o to, by wszystkim, którzy tu mieszkają, żyło się po prostu dobrze. Te 24 miesiące to czas intensywnej pracy nad tym, aby każda decyzja przekładała się na realną poprawę jakości życia mieszkańców. Każde działanie, które podejmuję, ma ten sam cel: budowę miasta przyjaznego, bezpiecznego i otwartego na rozwój. Równie ważne jak budowa metra są nowe szkoły, żłobki, dostępne tereny zielone, wyremontowane chodniki, szersza oferta CAS-ów dla seniorów czy zajęć sportowych dla dzieci. Każde zadanie, które podejmujemy, ma sens, jeśli służy mieszkańcom. Zapraszam Państwa do sprawdzenia, jak wspólnie zmieniamy nasz Kraków – Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa.

Kraków w kontakcie

Kraków stawia na zwiększenie udziału mieszkanek i mieszkańców w procesach decyzyjnych, tworzy warunki do dialogu obywatelskiego i ułatwia podejmowanie oddolnych inicjatyw – ostatnie dwa lata przyniosły m.in. nowe formy i narzędzia w obszarze konsultacji społecznych, rekordowe środki na projekty zgłaszane do Budżetu Obywatelskiego, sukcesywne zwiększanie dzielnicowych budżetów.

Projektem, który skutecznie wzmacnia zaangażowanie w sprawy lokalne, są cykliczne „ławki dialogu", których odbyło się już ponad 40. To spotkania poświęcone poszczególnym dzielnicom, a ostatnio także różnym środowiskom lub grupom społecznym (np. seniorom, osobom z niepełnoprawnościami) – miastu ułatwiają one rozpoznanie potrzeb i oczekiwań istotnych z punktu widzenia najmniejszych wspólnot. I co najważniejsze, nie kończy się na samym rozpoznaniu.

Dziesiątki uwag, postulatów czy pomysłów, z którymi mieszkanki i mieszkańcy przychodzą na „ławki dialogu", na bieżąco trafia do odpowiednich miejskich wydziałów i jednostek, gdzie są weryfikowane i analizowane, wiele z nich od razu przechodzi do realizacji – m.in. w ramach „Paktu dla krakowskich osiedli” – lub uzupełnia listę rankingową i ma szansę na wpisanie do budżetu w najbliższej przyszłości.

Każdy, kto nie ma czasu przyjść na spotkanie, a może po prostu woli wykonać telefon czy zgłosić problem lub pomysł drogą elektroniczną, w dogodnym dla siebie czasie, ma również taką możliwość – do kontaktu z miastem zachęcają nowoczesne i wygodne narzędzia, takie jak miejska infolinia, Krakowski Portal Usług Miejskich oraz aplikacja mobilna mKraków.

Niezależnie od kanału, z którego korzystamy, wszystkie zgłoszenia i pomysły obsługiwane są przez Krakowskie Centrum Kontaktu, które przekazuje je odpowiednim służbom miejskim, dzięki czemu mogą one podjąć szybką i precyzyjną interwencję. Ze statystyk wynika, że mieszkanki i mieszkańcy przywiązują dużą wagę do jakości przestrzeni i bieżącego utrzymania infrastruktury – gros zgłoszeń dotyczy terenów zielonych, chodników, dróg czy oświetlenia.

Zadbać o tu i teraz

Troska o jakość przestrzeni jest jednym z kluczowych zagadnień w strategii rozwoju Krakowa – od odpowiedniego jej kształtowania zależą komfort codziennego życia, bezpieczeństwo, estetyka i zachowanie dziedzictwa kulturowego czy odporność na zmiany klimatu.

Przyjazna przestrzeń powinna zapewniać łatwy i szybki dostęp do wysokiej jakości infrastruktury codziennego użytku – drogowej (ulice, chodniki, ścieżki rowerowe) i społecznej (obiekty o funkcjach edukacyjnych, sportowych, rekreacyjnych, kulturalnych, integracyjnych i opiekuńczych). Dlatego Kraków konsekwentnie stawia na inwestycje bliskie mieszkańcom – m.in. modernizację infrastruktury na krakowskich osiedlach (chodniki, parkingi, oświetlenie), budowę dróg, linii tramwajowych, traktów rowerowych, budowę szkół, przedszkoli i żłobków, hal sportowych czy basenów – szczególnie tam, gdzie tego rodzaju obiektów brakuje, a powstają nowe osiedle mieszkaniowe. Nie mniej ważna jest konsekwentna dbałość o dostępność przestrzeni publicznej – usuwanie barier architektonicznych, poprawianie oznakowania czy doświetlanie przejść dla pieszych.

Odbetonowywanie ulic i placów oraz wprowadzanie tam zieleni lub rozwiązań retencyjnych, traktowanie zieleni jako integralnej części wszystkich miejskich inwestycji – to kierunki działań, które świadczą o bardziej kompleksowym podejściu miasta do zarządzania przestrzenią. Aktywność ta dotyczy także tworzenia jasnych reguł gry, gdy chodzi o procesy inwestycyjne w mieście, tak by zapobiegać działaniom o charakterze patodeweloperskim – niedopuszczalne praktyki wskazuje dokument „Standardy odpowiedzialnego budownictwa”, który stał się realnym narzędziem wpływu na to, jak buduje się w naszym mieście.

Wreszcie, Kraków ożywia też miejsca, które przez lata nie doczekały się zmian, bo blokowały je nierozwiązane kwestie formalne, niedostateczne finasowanie czy brak odpowiedniej koordynacji działań. To zadania i projekty od wielu lat postulowane i wyczekiwane przez mieszkanki i mieszkańców, takie jak m.in. rewitalizacje kilku ogólnodostępnych przestrzeni czy budowa kładek dla pieszych i rowerzystów. Prezydencka inicjatywa „Da się!” przywraca te przedsięwzięcia na miejska mapę inwestycyjną i gwarantuje, że już wkrótce kilka z nich doczeka się finału. Co więcej, lista takich zadań nie jest zamknięta –  miasto jest otwarte na kolejne sugestie Krakowianek i Krakowian.

Solidne podstawy

Sprawne zarządzanie budżetem, w tym stopniowe zmniejszanie deficytu z jednoczesnym wypracowywaniem nadwyżki operacyjnej, racjonalne planowanie wydatków bieżących i inwestycyjnych, zwiększanie dochodowości miasta i sprawne pozyskiwanie środków ze źródeł zewnętrznych – to działania, które budują solidne podstawy finansowe, niezbędne do tego, by miasto mogło się rozwijać zgodnie z oczekiwaniami mieszkanek i mieszkańców oraz dostosowywać do wyzwań przyszłości.

Aktywność miasta ukierunkowana jest również na podnoszenie jakości usług publicznych – służy temu m.in. cyfryzacja, dzięki której coraz więcej spraw można załatwić elektronicznie, bez konieczności osobistej wizyty, a standardy dostępności stosowane przy tworzeniu miejskich stron internetowych umożliwiają korzystanie z nich osobom o różnych potrzebach, m.in. z dysfunkcją wzroku i słuchu.

Kraków nie tylko realizuje inwestycje, ale prowadzi też setki projektów miękkich, programów i inicjatyw, finansowanych ze środków własnych lub zewnętrznych – dzięki nim wdrażane są innowacje w edukacji, rozwijane jest systemowe wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami, ich rodzin i opiekunów (np. opieka wytchnienieniowa), zajęcia aktywizujące seniorów, sieć pracowni młodych, czyli przyjaznych, bezpłatnych i bezpiecznych przestrzeni, w których młodzież w wieku 13–26 lat może się spotykać, integrować, rozwijać zainteresowania oraz zdobywać wiedzę i umiejętności. Przykłady takich projektów można by mnożyć, ale ich wspólnym mianownikiem jest to, nie tylko mają one wpływ na komfort życia tu i teraz, ale co bardzo ważne – budują zasoby miasta, tj. trwałe rozwiązania organizacyjne, dobre praktyki, mechanizmy współpracy czy po prostu know-how, które można multiplikować czy dostosowywać do zmieniających się potrzeb.

Wybiegać w przyszłość

W odróżnieniu od inwestycji i projektów miękkich, mniej widoczne dla mieszkanek i mieszkańców, ale bardzo ważne są działania systemowe, od których zależy to, jak sprawnie samorząd opiekuje się poszczególnymi obszarami – transportem, edukacją, środowiskiem, polityką społeczną etc., jak analizuje i prognozuje potrzeby, jak programuje zadania i ewaluuje ich skuteczność.

W tym celu Kraków tworzy narzędzia analityczne, które integrują dane do tej pory rozproszone w różnych źródłach i umożliwiają przeprowadzanie symulacji, przewidywanie kierunków zmian i planowanie zadań z większym wyprzedzeniem.

Zadaniem miasta jest także dostrzeganie i wykorzystywanie szans rozwojowych, jakie niesie ze sobą dynamicznie zmieniające się otoczenie globalne. W obliczu transformacji rynku pracy, związanej z postępującą automatyzacją, cyfryzacją i coraz większym udziałem narzędzi opartych na AI w prostych procesach biznesowych, konieczne jest szukanie nowych przewag konkurencyjnych oraz ciągłe wzmacnianie kapitału ludzkiego.

Kraków podejmuje w tym celu szereg działań: tworzy mechanizmy współpracy między administracją publiczną, edukacją i biznesem, aktywnie przyciąga inwestycje i strategiczne projekty w obszarach takich jak AI, deep tech, sektor kosmiczny i cyberbezpieczeństwo, rozwija ekosystem innowacji, wzmacniając środowisko startupowe, współpracując z Krakowskim Parkiem Technologicznym i organizacjami branżowymi. Silne zaplecze akademickie oraz współpraca z uczelniami stanowią jeden z filarów rozwoju miasta jako metropolii opartej na wiedzy.

Myśleć strategicznie oznacza też łączyć wyzwania i wyciągać z nich wartość dodaną. Jednym z takich przykładów jest dążenie Krakowa do przekształcenia zdegradowanych obszarów przemysłowych Nowej Huty w nowoczesną strefę inwestycyjną, opartą na ekologii i niskiej emisji. Rewitalizacja jest tu impulsem dla transformacji gospodarczej – umożliwia rozwój nowych gałęzi gospodarki, które dają trwałe miejsca pracy – oparte m.in. na przemyśle niskoemisyjnym i nowych technologiach, oraz otwiera drogę do kompleksowego zagospodarowania przestrzeni w tej części miasta, także z uwzględnieniem funkcji rekreacyjnych i usługowych, podnoszących komfort życia mieszkanek i mieszkańców.

Drugim przykładem jest rozbudowa infrastruktury podwójnego zastosowania (tzw. dual-use). Największym tego typu projektem przygotowywanym obecnie przez miasto jest budowa systemu metra. Podziemne stacje, tunele oraz infrastruktura techniczna w czasie pokoju zapewnią szybki, bezkolizyjny transport publiczny i zwiększą odporność systemu komunikacyjnego, odpowiadając na potrzeby rosnącej metropolii, a jednocześnie w sytuacjach nadzwyczajnych będą pełnić funkcje miejsc czasowego schronienia dla ludności lub przestrzeni wsparcia działań kryzysowych, wzmacniając system bezpieczeństwa i odporności miasta. Projekt metra w Krakowie znajduje się obecnie w fazie przygotowawczej. W 2026 roku planowany jest przetarg na opracowanie kompleksowej dokumentacji projektowej, a sama inwestycja, która będzie także kołem zamachowym dla lokalnej gospodarki, mogłaby się rozpocząć około 2030 roku.