Kraków intensyfikuje działania przeciwko nielegalnemu graffiti

Usuwanie bazgrołów z tysięcy metrów kwadratowych elewacji budynków komunalnych, działania specjalnego zespołu zadaniowego, system zgłaszania nielegalnego graffiti, dotacje na usuwanie bazgrołów z prywatnych budynków, strefy „KRK Walls” dla twórców street artu, konkursy edukacyjne dla młodzieży oraz angażujące uczniów akcje w szkołach – to wybrane przykłady działań miasta związanych z walką z nielegalnym graffiti i troską o wspólną przestrzeń.

Władze Krakowa konsekwentnie rozwijają kompleksowy system przeciwdziałania zjawisku nielegalnego graffiti, łącząc działania edukacyjne, organizacyjne i prawne. W inicjatywę zaangażowane są liczne wydziały i jednostki miejskie, co pozwala na skoordynowane i skuteczne reagowanie na problem bazgrołów w przestrzeni publicznej. Wszystko po to, by nie tylko usuwać skutki wandalizmu, ale przede wszystkim zapobiegać jego powstawaniu.

Kraków wzmacnia działania przeciwko bazgrołom i wprowadza nowe narzędzie, które pozwala mieszkańcom realnie włączyć się w walkę z tym zjawiskiem. To prosty system zgłaszania nielegalnego graffiti, koordynowany przez straż miejską. Od teraz każdy może łatwo i szybko poinformować o nowym przypadku – wystarczy wypełnić formularz i przesłać go mailowo. To rozwiązanie ma nie tylko przyspieszyć reakcję służb, ale też lepiej uporządkować informacje i skuteczniej kierować je do właściwych jednostek.

Gdzie zgłosić nielegalne graffiti?

Rolę koordynatora wszystkich zgłoszeń dotyczących nielegalnego graffiti pełni straż miejska. Mieszkańcy mogą zgłaszać nowe przypadki poprzez specjalny formularz lub za pośrednictwem Krakowskiego Centrum Kontaktu.

Nowy formularz umożliwia mieszkańcom przekazanie informacji o lokalizacji, skali problemu czy charakterze napisów. Zgłoszenia trafiają do centralnego systemu, gdzie są rejestrowane, analizowane i przekazywane do odpowiednich służb lub zarządców nieruchomości. W praktyce oznacza to, że zgłoszenia dotyczące mienia komunalnego trafiają m.in. do Zarządu Budynków Komunalnych, natomiast w przypadku obiektów prywatnych lub należących do innych instytucji są przekazywane właściwym właścicielom lub administratorom. Sprawy wymagające dalszej interwencji mogą być również kierowane do policji. Straż miejska nie tylko zbiera zgłoszenia, ale również monitoruje skalę zjawiska i wspiera działania profilaktyczne oraz edukacyjne.

Edukacja i profilaktyka od najmłodszych lat

Równolegle prowadzone są działania skierowane do dzieci i młodzieży. Strażnicy miejscy uczą w szkołach i przedszkolach, czym różni się sztuka uliczna od wandalizmu i jakie konsekwencje prawne wiążą się z niszczeniem mienia. Od lat realizowane są programy takie jak „Graffiti pod napięciem” czy „Czysty Kraków – stop bazgrołom”, które pokazują, że graffiti może być wartościową formą ekspresji – pod warunkiem, że powstaje legalnie.

W działania aktywnie włącza się także Wydział Edukacji i Projektów Edukacyjnych, który zaprosił szkoły do udziału w akcji zamalowywania nielegalnych napisów. W odpowiedzi 46 placówek zadeklarowało chęć udziału w przedsięwzięciu.

Teraz inicjatywa przechodzi z etapu deklaracji do konkretnych działań w terenie. Pierwsze akcje odbyły się 24 kwietnia z udziałem Prezydenta Aleksandra Miszalskiego w Zespole Szkół Mechanicznych nr 1 przy Al. Mickiewicza, gdzie odbyło się czyszczenie elewacji metodą hydropiaskowania, a także w Szkole Podstawowej nr 93 przy ul. Szlachtowskiego, gdzie uczniowie i społeczność szkolna zamalowali istniejące graffiti.

Kolejne wydarzenie zaplanowano na 13 czerwca – podczas festynu w Szkole Podstawowej nr 2 przy ul. Strzelców. Tam również przewidziano działania związane z odświeżaniem elewacji i usuwaniem nielegalnych napisów. Akcje w kolejnych szkołach będą odbywały się sukcesywnie.

Działaniom praktycznym towarzyszy także wsparcie edukacyjne. Miasto przygotowało materiały dla nauczycieli i uczniów, w tym scenariusze zajęć oraz książeczki i kolorowanki „Przygody Grafusia”, które w przystępny sposób tłumaczą najmłodszym, czym jest odpowiedzialność za wspólną przestrzeń. Materiały jeszcze w kwietniu trafią do krakowskich szkół i placówek oświatowych.

Działania systemowe i prawne – zespół zadaniowy

Nielegalne graffiti to nie tylko problem estetyczny w przestrzeni miejskiej, ale również straty materialne oraz zagrożenie dla poczucia bezpieczeństwa mieszkańców. Zjawisko to może prowadzić do degradacji przestrzeni miejskiej i spadku atrakcyjności turystycznej miasta. W odpowiedzi na skalę problemu Prezydent Miasta Krakowa Aleksander Miszalski powołał zespół zadaniowy ds. ograniczenia nielegalnego graffiti. Do jego głównych zadań należy opracowanie rozwiązań ograniczających zjawisko bazgrołów, w tym mowy nienawiści i wulgarnych napisów.

Efektem pracy zespołu jest m.in. nowelizacja uchwały umożliwiająca właścicielom zabytków ubieganie się o dotacje na usuwanie nielegalnego graffiti. To narzędzie wspierające właścicieli obiektów zabytkowych, które pozwala przyspieszyć proces przywracania zabytków do właściwego stanu.

Usuwanie graffiti

Istotnym elementem walki z bazgrołami jest usuwanie nielegalnego graffiti z elewacji budynków i budowli należących do zasobu komunalnego miasta. Prace realizowane są zarówno na podstawie regularnych kontroli nieruchomości, jak i zgłoszeń mieszkańców – przekazywanych bezpośrednio do jednostki za pośrednictwem formularzy internetowych, a także przez straż miejską i Krakowskie Centrum Kontaktu.

W przypadku zgłoszeń dotyczących innych nieruchomości niż te będące w zasobach miasta, informacje są niezwłocznie przekazywane do właściwych zarządców lub właścicieli.

Skala działań jest znacząca – tylko w 2025 roku usunięto graffiti z powierzchni ponad 5 tysięcy metrów kwadratowych, a koszt tych prac przekroczył 159 tys. złotych.

Legalna przestrzeń dla street artu – projekt „KRK Walls”

Miasto rozwija także alternatywne rozwiązania, umożliwiające legalną działalność artystyczną. Projekt „KRK Walls” wyznacza specjalne przestrzenie do tworzenia graffiti. To odpowiedź na potrzeby środowisk twórczych i przykład świadomego zarządzania przestrzenią miejską.

Obecnie funkcjonują dwie legalne strefy dla street artu – przy estakadzie kolejowej między ulicami Dietla i Miodową oraz w tunelu przy Nowohuckim Centrum Kultury.

Działania społeczne

Istotnym elementem walki z nielegalnym graffiti są także działania kulturalne i integracyjne. W tym roku Krakowskie Forum Kultury zorganizuje trzy pikniki rodzinne, podczas których odbędą się warsztaty graffiti zakończone tworzeniem legalnych murali w miejscach wcześniej zniszczonych przez bazgroły.

Skuteczna walka z nielegalnym graffiti wymaga zaangażowania wszystkich – mieszkańców, instytucji i służb miejskich. Zgłaszanie przypadków wandalizmu oraz wspieranie legalnych inicjatyw artystycznych to kluczowe elementy budowania estetycznej i bezpiecznej przestrzeni miejskiej.