Budujemy nowe szkoły i wzmacniamy ofertę edukacyjną

– Przez ostatnie dwa lata nie szczędziliśmy sił ani środków na rozbudowę infrastruktury oświatowej. We wrześniu otwieramy cztery nowoczesne kompleksy szkolno-przedszkolne, w których naukę rozpocznie 1,5 tys. dzieci. Kolejne dwa są na finiszu. Do tego w ostatnich miesiącach rozpoczęliśmy inwestycje w pięciu nowych lokalizacjach – to Czyżyny, Prokocim, Kliny, Górka Narodowa i Zabłocie. Dbając o komfort nauki najmłodszych, nie zapominamy o kolejnych etapach edukacji: otworzyliśmy dwa Branżowe Centra Umiejętności i Centrum Kompetencji Zawodowych. Oprócz tego przyspieszamy cyfryzację i wdrażamy liczne innowacje – mówi Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa.

Budowy i rozbudowy szkół – odpowiedź na intensywny rozwój dzielnic

Lista największych inwestycji oświatowych, znajdujących się na różnym etapie zaawansowania, liczy obecnie kilkanaście pozycji i obejmuje większość krakowskich dzielnic – te ich części, gdzie intensywnie rozwija się zabudowa mieszkaniowa, a dotychczasowa baza oświatowa zaczyna nie wystarczać do zapewnienia komfortowych warunków nauki i zmusza do organizacji zajęć na więcej niż jedną zmianę.

We wrześniu w Płaszowie, Bieżanowie, Bronowicach Wielkich i Nowej Hucie otwarte zostaną nowoczesne obiekty oświatowe, zaawansowane technologicznie (instalacje fotowoltaiczne, zbiorniki retencyjne, stanowiska do ładowania samochodów elektrycznych) i zaprojektowane tak, by maksymalnie wykorzystać możliwości dostępne w danej lokalizacji. Chodzi o:

• Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 15 przy ul. Grochowej, gdzie za około 65 mln zł na gruzach starej szkoły powstał duży, nowoczesny budynek dla szkoły podstawowej, a w nim: 24 sale lekcyjne, w tym pracownie przedmiotowe, klub uczniowski, harcówka, gabinety lekarski i stomatologiczny, jadalnia, świetlica, kuchnia, biblioteka, sklepik uczniowski, sala gimnastyczna z trybunami, boisko wielofunkcyjne ze ścianką wspinaczkową i siłownia. Z obiektu będzie korzystać około 670 dzieci, co w pełni zaspokoi potrzeby demograficzne w tym rejonie miasta
• Szkołę Podstawową nr 124 przy ul. Henryka Sucharskiego, gdzie nakładem 25,7 mln zł wniesiono dwukondygnacyjny budynek, przylegający do już istniejącego, w którym uczniowie i nauczyciele klas I–VIII zyskają 17 dodatkowych sal lekcyjnych, salę gimnastyczną z widownią na antresoli, kuchnię z jadalnią, świetlicę, szatnie i sanitariaty, pomieszczenia administracyjne i techniczne, a także wielofunkcyjne boisko sportowe. Dodatkowe miejsca nauki będą służyły około 440 uczniom, co pozwoli zmniejszyć przepełnienie klas i zapewnić dzieciom komfortowe warunki rozwoju. Inwestycja ta została w 85 proc. (21,2 mln zł) dofinansowana ze środków Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych
• Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 14 przy ul. Stawowej, gdzie za 15 mln zł powstał nowy budynek dla przedszkolaków uczęszczających do Samorządowego Przedszkola nr 25, co pozwoli zwolnić sale dla uczniów i uczennic szkoły podstawowej (do tej pory zaadaptowane na potrzeby przedszkola) i wyeliminować zmianowość w organizacji pracy. W nowym budynku opiekę znajdzie 8 oddziałów przedszkolnych, czyli około 200 przedszkolaków
• Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 9 przy ul. Romana Prawocheńskiego (Osiedle Wyciąże), gdzie nakładem 11 mln zł wybudowano pawilon przedszkolny dla 125 dzieci. Oprócz pięciu sal zajęć z zapleczami nauczyciele i najmłodsi będą też korzystać z dwóch gabinetów do zajęć indywidualnych, sali integracji sensorycznej, sali do zajęć ruchowych, jadalni wraz z wydawalnią posiłków i innych pomieszczeń (administracyjne, socjalne, gospodarcze, sanitarne).

Dwa wygodne i przestronne obiekty oświatowe powstają także w Dębnikach i zostaną oddane do użytku w 2027 roku. Dzięki inwestycji wartej około 65,5 mln zł Szkoła Podstawowa nr 54 przy ul. Tynieckiej zyska nowoczesny budynek, przeznaczony na 17 sal lekcyjnych, w tym pracownie, świetlicę i jadalnię wraz zapleczem kuchennym, bibliotekę z czytelnią, na sale dla sześciu oddziałów przedszkolnych, a także salę gimnastyczną. Z kolei Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 8 przy ul. Mieczysława Wrony (Osiedle Sidzina) powiększy się o trzykondygnacyjny budynek połączony przewiązką z istniejącym, który zostanie zagospodarowany zarówno na potrzeby szkoły (m.in. 12 sal lekcyjnych), jak i przedszkola (m.in. 5 sal przedszkolnych) – koszt tego zadania to około 28 mln zł.

Bieżący rok nie upłynie wyłącznie pod znakiem domykania trwających inwestycji, ponieważ Kraków ma kolejne ambitne plany – rozpoczęły się już przygotowania do pięciu nowych dużych inwestycji oświatowych. Wytypowane i wpisane do budżetu oraz Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Krakowa lokalizacje, w których obiekty oświatowe powstaną od zera, to:

• Czyżyny: zespół szkolno-przedszkolny przy ul. Na Załęczu – celem jest odciążenie Szkoły Podstawowej nr 156 przy ulicy Centralnej, trwa faza przygotowawcza, koncepcyjna
• Prokocim i Bieżanów: przedszkole przy ul. Prokocimskiej – w tym rejonie od lat przybywa mieszkańców, a liczba miejsc w publicznych przedszkolach nie zaspokaja potrzeb, w lipcu 2025 roku zawarto umowę na realizację tego zadania w systemie „zaprojektuj i wybuduj” z terminem realizacji do sierpnia 2028 roku, obecnie powstaje dokumentacja projektowa niezbędna do uzyskania pozwolenia na budowę
• Kliny: zespół szkolno-przedszkolny przy ul. bp. Albina Małysiaka – celem jest przede wszystkim odciążenie Szkoły Podstawowej nr 14 przy ulicy Bartla, 30 marca Miejskie Centrum Obsługi Oświaty w Krakowie podpisało umowę z wykonawcą, obiekt ma zostać oddany do użytku w 2028 roku
• Górka Narodowa: przebudowa Zespołu Placówek Resocjalizacyjno-Socjoterapeutycznych – dotychczasowy obiekt ZPRS, składający się z kilku rozproszonych budynków, zostanie przebudowany w zwartą formę, co uwolni część działki pod kolejną wyczekiwaną inwestycję – zespół szkolno-przedszkolny, 16 marca Miejskie Centrum Obsługi Oświaty w Krakowie podpisało umowę z wykonawcą, przebudowa ZPRS ma zakończyć się 2028 roku
• Zabłocie: szkoła podstawowa przy ul. Dekerta i ul. Portowej – to dynamicznie rozwijająca się część Podgórza, co wymaga poszerzenia oferty edukacyjnej, trwa postępowanie przetargowe zmierzające do wyłonienia wykonawcy.

Modernizacje i remonty szkół – zmiany mniejsze, ale równie ważne

W 2025 roku wykonanie wydatków inwestycyjnych w krakowskiej oświacie wyniosło około 110 mln zł (bez uwzględnienia przedsięwzięć zrealizowanych m.in. w zakresie szkolnej infrastruktury rekreacyjnej i sportowej). Plan budżetu miasta na 2026 rok zakłada jeszcze wyższe nakłady na rozwój infrastruktury oświatowej, sięgające prawie 150 mln zł.

Każdego roku część środków inwestycyjnych przeznaczana jest również na dziesiątki mniejszych inwestycji.

Przykładowo, w 2026 roku zakończą się dwuletnie prace termomodernizacyjne (m.in. docieplenie ścian i stropodachów, wymiana okien i drzwi, modernizacja instalacji centralnego ogrzewania, montaż instalacji fotowoltaicznej) w trzech szkołach podstawowych: SP nr 40 (ul. Pszczelna), SP nr 110 (ul. Skwerowa) i SP z IO nr 15 (ul. Kluczborska). Dzięki tym inwestycjom budynki będą cieplejsze, bardziej ekologiczne i efektywniejsze energetycznie, co przyniesie także oszczędności w ich bieżącym utrzymaniu.

Dobiegną końca również dwuletnie modernizacje, w ramach których w SP nr 93 (ul. Feliksa Szlachtowskiego) gruntowny remont przeszła instalacja c.o. (2 mln zł), w II LO zlikwidowano bariery architektoniczne (4,8 mln zł), a w Samorządowym Przedszkolu nr 10 (ul. Strąkowa) zmodernizowano dach (2,3 mln zł).

W budżecie na 2026 rok zapisano też środki na zadania o mniejszej skali – m.in. adaptację poddasza w V LO, modernizację harcówki przy ul. Kaczeńcowej, XLIII LO, Samorządowego Przedszkola nr 10 (ul. Strąkowa). Jak co roku, zarezerwowana została także pula środków na program termomodernizacji budynków oświatowych – tym razem w Samorządowym Przedszkolu nr 180 (ul. Telimeny 7) i Samorządowym Przedszkolu nr 29 (ul. Pigonia 2a).

Osobną kategorią prac są remonty szkół, przedszkoli i placówek oświatowych, wykonywane przede wszystkim ze środków bieżących, w okresie ferii zimowych i letnich – rokrocznie miasto przeprowadza kilkaset tego typu zadań, a ich koszt oscyluje wokół kilkudziesięciu mln zł. Przykładowo w 2025 roku na prace remontowe w 98 samorządowych przedszkolach i 162 szkołach i placówkach zaplanowano w budżecie miasta 51 mln zł, z czego około 20 mln zł w ramach zadań dzielnic.

Wzmacniamy potencjał edukacji zawodowej

W 2025 roku Kraków pozyskał ponad 60 mln zł w ramach różnych konkursów i naborów adresowanych do sektora edukacji. Gros z tych środków wzmacnia już potencjał krakowskiej edukacji technicznej i branżowej – poszerza ofertę kształcenia, modernizuje bazę dydaktyczną, tworzy więzi z rynkiem pracy. Z efektów korzystają już tysiące uczniów i uczennic, a także nauczyciele i nauczycielki.

W ubiegłym roku ruszyło Centrum Kompetencji Zawodowych, a wraz z nim rozpoczęła się modernizacja zaplecza dydaktycznego 16 zespołów obejmujących technika i szkoły branżowe (doposażenie m.in. w symulatory samochodowe i kolejowe, sprzęt multimedialny i komputerowy oraz specjalistyczne oprogramowanie) oraz staże uczniowskie, kursy i szkolenia zawodowe, wizyty studyjne i wizyty w instytucjach popularyzujących naukę.

Przy Zespole Szkół Architektoniczno-Budowlanych powstało Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie renowacji elementów architektury, natomiast przy Zespole Szkół Mechanicznych nr 2 ruszy niebawem Branżowe Centrum Umiejętności w branży fryzjerskiej. To nowoczesna infrastruktura dydaktyczna, z której korzystać będą uczniowie, studenci, osoby dorosłe i nauczyciele kształcenia zawodowego. Oba projekty mają na celu wzmocnienie współpracy edukacji zawodowej z przedsiębiorcami i firmami oraz rozwój kompetencji odpowiadających potrzebom nowoczesnego rynku pracy.

Kraków kładzie duży nacisk na współpracę międzysektorową, szczególnie na linii samorząd – edukacja – biznes, wspierając przepływ wiedzy, umiejętności, dobrych praktyk i technologii między edukacją techniczną i branżową a realnym światem pracy, biznesu i innowacji. W ciągu ostatnich dwóch lat miasto rozpoczęło wiele tego typu inicjatyw – m.in. w tym celu pogłębia współpracę z organizacjami biznesowymi: ASPIRE, ABSL i AmCham, skupiającymi firmy z sektorów nowoczesnych usług biznesowych, technologii oraz innych obszarów gospodarki opartej na wiedzy.

Nowoczesna edukacja: cyfrowa, współpracująca i obywatelska

Ostatnie dwa lata to także liczne działania miasta ukierunkowane na rozwój kompetencji cyfrowych dzieci i młodzieży – od doposażenia w nowoczesny sprzęt: laptopy, laptopy przeglądarkowe i tablet, przez upowszechnienie nowoczesnych rozwiązań technologicznych w działaniach dydaktycznych i organizacji pracy szkół, dzięki rozpoczęciu współpracy z GoCloud, partnerem technologicznym Google, co przełoży się na ciekawsze lekcje, sprawniejsze zarządzanie placówką i pełniejsze wykorzystanie zasobów sprzętowych, aż po udział w inicjatywach takich IT Fitness Test.

Krakowska edukacja to także mnogość projektów i programów, w które krakowskie szkoły są zaangażowane, otwartość na działania międzysektorowe, innowacyjne podejście do wyzwań, takich jak np. wielokulturowość, dynamiczne zmiany na rynku pracy, rozwój nowych technologii, profilaktyka i przeciwdziałanie uzależnieniom, wzmacnianie poczucia sprawczości i kondycji psychicznej młodych ludzi. Stąd takie inicjatywy, jak: rozwój asystentury wielokulturowej w szkołach, projekt #Ogarniam życie, Szkolny Budżet Obywatelski (doceniony także poza krajem), Program Wspierania Samorządów Uczniowskich SUW-a-ak, rozszerzanie Krakowskiego Programu Wspierania Uzdolnionych Uczniów (podwyższanie wartości nagród i wprowadzanie nowych: „Mały Geniusz” dla uczniów klas I– III szkół podstawowych).

Solidne finanse warunkiem rozwoju edukacji i potencjału dzieci i młodzieży

Kraków wie, jak tworzyć klimat dla efektywnej i innowacyjnej edukacji, ale też potrafi budować jej solidne podstawy finansowe. W latach 2020–2024 środki przeznaczane na funkcjonowanie krakowskiej oświaty niemal się podwoiły: z poziomu około 1,9 mld zł wzrosły do ponad 3,5 mld zł. W 2025 roku zbliżyły się do 3,9 mld zł, a tegoroczne wydatki przekroczą poziom 4 mld zł. To mniej więcej 35 proc. rocznego budżetu miasta.

Mimo że przekazywana z budżetu centralnego subwencja oświatowa (od 2025 roku kwota potrzeb oświatowych) także rośnie, to dynamika ta jest dużo niższa niż tempo, w jakim rosną koszty utrzymania oświaty, poziom wynagrodzeń czy poziom dotacji. Skutkiem tej różnicy jest rosnące zaangażowanie środków własnych miasta w finansowanie edukacji.

Dlaczego Kraków z roku na rok zwiększa nakłady na zadania oświatowe? Z kilku powodów: pojawiają się nowe potrzeby związane z podnoszeniem jakości kształcenia, rosną bieżące koszty utrzymania szkół, przedszkoli i placówek, a wraz z nimi poziom dotacji wypłacanych przez miasto niesamorządowym jednostkom oświatowym, podnoszone są wynagrodzenia nauczycieli i pracowników oświaty, sukcesywnie zaspokajane są potrzeby inwestycyjne (budowy, rozbudowy) oraz remontowe (modernizacje obiektów oświatowych, naprawy, odświeżanie).