Milionowe inwestycje w krakowską kulturę

Ponad 10,7 mln zł na infrastrukturę, inwestycje strategiczne przekraczające 100 mln zł, tysiące wydarzeń rocznie i wsparcie dla twórców – pierwsze dwa lata kadencji prezydenta Aleksandra Miszalskiego pokazują, że kultura stała się jednym z najbardziej dynamicznie rozwijanych obszarów polityki miejskiej.

– Kraków prowadzi jedną z najbardziej intensywnych polityk kulturalnych w swojej historii. Milionowe inwestycje, tysiące wydarzeń i systemowe rozwiązania pokazują, że kultura nie jest już tylko wizytówką miasta, ale jednym z jego najważniejszych narzędzi rozwoju społecznego i gospodarczego – podkreśla prezydent Aleksander Miszalski.

Kraków w ostatnich latach wyraźnie przyspieszył w obszarze kultury, zarówno w wymiarze inwestycyjnym, jak i programowym. Skala działań oraz tempo realizacji projektów wskazują, że miasto buduje nowoczesny system kultury, oparty na dostępności, decentralizacji i wsparciu dla środowisk twórczych. Powstają wielomilionowe inwestycje, rozwija się codzienne funkcjonowanie instytucji oraz rośnie uczestnictwo mieszkańców w wydarzeniach kulturalnych.

Modernizacja dawnego kina „Światowid” – inwestycja w lokalną tożsamość

Inwestycje obejmują także wieloletnie projekty strategiczne. W połowie 2025 r. rozpoczęła się modernizacja dawnego kina „Światowid” na potrzeby Muzeum Nowej Huty, od lat wyczekiwana przez mieszkańców tej dzielnicy. Otwarcie nowoczesnego muzeum z wystawą stałą poświęconą dziejom Nowej Huty planuje się na przełom roku 2028 i 2029. Koszt inwestycji wyniesie ponad 100 mln zł, z czego 23 mln zł zapewnia Miasto, 78 mln pochodzi ze środków europejskich z Programu FEnIKS. Równolegle rozwijana jest Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 22 – filia Muzeum Nowej Huty – oddziału Muzeum Krakowa. Inwestycja, której celem jest ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury poprzez utworzenie trasy turystycznej po zimnowojennych schronach w Nowej Hucie, obejmuje trzy lokalizacje w Nowej Hucie, w tym Centrum Podziemnej Nowej Huty. Wykonawcą aranżacji wystawy jest New Amsterdam. Planowany termin otwarcia wystawy „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” to 18 czerwca 2026 r.

Otwarcie Ośrodka Ruczaj

Miasto inwestuje też w nowe przestrzenie kultury. 11 października 2025 roku otwarto Ośrodek Ruczaj – jedną z największych nowych instytucji ostatnich lat. Nowoczesny budynek o powierzchni użytkowej około 4700 m² został zaprojektowany z myślą o wszechstronnej działalności kulturalnej, edukacyjnej i rekreacyjnej. Cztery kondygnacje naziemne oraz dwie podziemne mieszczą specjalistyczne sale plastyczne, muzyczne, taneczne, sportowe, językowe i techniczne. Szczególnym punktem nowej siedziby jest wielofunkcyjna sala widowiskowa z balkonem i foyer, mogąca pomieścić około 300 osób. Budynek jest w pełni przystosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co czyni go przestrzenią otwartą i przyjazną dla wszystkich. Obiekt powstał za ponad 55,5 mln zł, z czego 30 mln zł pochodziło z rządowego programu Polski Ład. To przykład zwrotu w stronę dzielnic i mieszkańców, którzy do tej pory mieli ograniczony dostęp do oferty kulturalnej.

Ten kierunek widać także w mniejszych inwestycjach. W latach 2024–2025 Kraków przeznaczył ponad 10,7 mln zł na modernizacje lokalnej infrastruktury kultury – od bibliotek i domów kultury, po teatry i galerie. Powstały nowe filie Biblioteki Kraków, m.in. filia nr 57 „Gotyk” na Górce Narodowej i filia nr 58 „Kosmos” przy ul. Borkowskiej 25 na Klinach, a istniejące placówki zostały zmodernizowane i doposażone. W 2024 roku adaptacje nowych bibliotek kosztowały ponad 1,2 mln zł, a kolejne środki przeznaczono na rozwój infrastruktury cyfrowej i dostępnościowej.

Kossakówka - nowa przestrzeń muzealna

Dom Kossaków przy pl. Juliusza Kossaka zostanie udostępniony mieszkańcom Krakowa jeszcze w pierwszej połowie w 2026 r. Zabytkowy obiekt „Kossakówki” został zmodernizowany przez MOCAK w latach 2018–2026, a do końca 2027 r. Muzeum Krakowa przygotuje i udostępni wystawę poświęconą rodzinie Kossaków oraz przestrzeń do działań artystycznych dla współczesnych twórców. Koszt realizacji zadania ze środków Miasta i SKOZK wynosi 15 439 765 zł.

Muzeum Pamięci – miejsce, które przywraca pamięć

Ogromne znaczenie ma rozwój Muzeum Miejsce Pamięci „KL Plaszow”. W połowie 2026 roku do użytku zostanie oddany nowy budynek przy ul. Henryka Kamieńskiego 26 o powierzchni użytkowej 912 m², w którym znajdą się: wystawa stała oraz przestrzeń do obsługi zwiedzających. To już drugi element Muzeum KL Plaszow – do zagospodarowanego dla zwiedzających w 2024 r. terenu dawnego obozu o pow. ok. 37 ha, dołączy w przyszłości zaadaptowany na potrzeby Muzeum Szary Dom o powierzchni użytkowej 580 m² przy ul. Jerozolimskiej 3. Całość inwestycji finansowana jest z różnych źródeł: budżetu miasta, środków ministerialnych i funduszy unijnych, a jej koszt przekracza 90 mln zł. To jedna z najważniejszych realizacji związanych z pamięcią historyczną w Polsce.

Modernizacja Domu Pod Krzyżem

Projekt modernizacji zabytkowego Domu pod Krzyżem otrzymał 10 300 767,02 zł dofinansowania z programu FEnIKS. Inwestycja o łącznej wartości ponad 36 mln zł pozwoli na stworzenie nowoczesnego Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa – oddziału Muzeum Krakowa.

Budowa Centrum Muzyki i remonty teatrów

Trwa budowa Centrum Muzyki przy ul. Piastowskiej 16, której zakończenie planowane jest na koniec 2026 roku, oraz przygotowania do przebudowy Teatru Bagatela. Modernizacje objęły także m.in. Teatr Łaźnia Nowa, Scenę STU czy Teatr Groteska, gdzie poprawiono warunki techniczne i wyposażenie sceniczne.

Rozwój oferty programowej

Za inwestycjami podąża dynamiczny rozwój oferty programowej. W 2025 roku miejskie instytucje kultury zrealizowały 3986 wydarzeń skierowanych do młodzieży – o ponad 300 więcej niż rok wcześniej. W przypadku seniorów liczba wydarzeń wyniosła 3727, a dla osób z niepełnosprawnościami przygotowano 702 wydarzenia, w których uczestniczyło ponad 22 tys. osób. Z kolei w 2024 roku w wydarzeniach dla dzieci wzięło udział aż 423 194 uczestników.

Kultura dostępna dla wszystkich

Jednym z najważniejszych kierunków polityki kulturalnej miasta jest dostępność. W 2025 roku instytucje przeznaczyły na ten cel ponad 940 tys. zł, a 131 pracowników kultury uczestniczyło w specjalistycznych szkoleniach obejmujących ponad 450 godzin zajęć.

Kluczowym krokiem systemowym było powołanie Krakowskiej Sieci Dostępności Kultury, do której przystąpiły 32 instytucje. To platforma współpracy, która ma na celu nie tylko wymianę doświadczeń, ale także wspólne tworzenie standardów dostępności.

Teatr ITAN miejską instytucją kultury

Centrum Kultury Podgórza i Fundacja ITAN podpisały porozumienie, dzięki któremu Integracyjny Teatr Aktora Niewidomego zyskał stałą siedzibę w Forcie Borek. Kraków jako pierwsze miasto w Polsce włącza profesjonalny teatr niewidomych w struktury miejskiej instytucji kultury, pokazując, że dostępność może być standardem, a nie dodatkiem. Teatr ITAN w Forcie Borek

Wsparcie środowiska artystycznego

Miasto wspiera także środowisko artystyczne. W latach 2024–2025 przyznano łącznie 80 Stypendiów Twórczych Miasta Krakowa, każde o wartości 25 tys. zł, co daje łącznie 2 mln zł wsparcia. Dodatkowo na konkursy dla organizacji pozarządowych przeznaczono ponad 3 mln zł w ciągu dwóch lat, a umowy wieloletnie opiewały na ponad 12 mln zł rocznie.

Rozwijany jest również potencjał infrastrukturalny dla twórców. W 2025 roku miasto udostępniało 220 pracowni artystycznych, z których korzystało 284 artystów, a w lokalach miejskich działało 11 galerii. Na wsparcie działalności wystawienniczej przeznaczono ponad 550 tys. zł, umożliwiając realizację 40 wystaw.

Inwestycje w edukację kulturową

Kraków inwestuje także w edukację kulturową i rozwój kompetencji. Program „Krakowski Archipelag Kultury” przyciąga kolejne edycje uczestników, a działania w ramach Programu dla Sztuk Wizualnych 2032 wzmacniają środowisko krytyczne i artystyczne.

Efekty tych działań widoczne są również na poziomie artystycznym. Krakowskie instytucje zdobywają nagrody na najważniejszych festiwalach w Polsce, a ich projekty trafiają na sceny międzynarodowe. Szczególnym przykładem jest obecność Teatru KTO na Edinburgh Festival Fringe, gdzie spektakl „Peregrinus” obejrzało ponad 15 tys. widzów.