Kraków mówi „Da Się!”! Prezydencka inicjatywa przywraca zieleń tam, gdzie był beton

– W Krakowie jest wiele pomysłów, które przez lata krążyły po gabinetach, były przedmiotem debat, konsultacji, wizualizacji – i na tym się kończyło. Mówiono: „Fajne, ale się nie da”. Dziś pokazujemy, że się da – podkreśla prezydent Aleksander Miszalski. Wraz z ogłoszoną w listopadzie 2025 r. inicjatywą „Da Się!” miasto przyspieszyło realizację inwestycji, które przez lata pozostawały w zawieszeniu. Pierwsze efekty już widać – gotowe przejście dla pieszych na Placu Bohaterów Getta oraz trwające prace nad zazielenianiem przestrzeni przed magistratem.

„Da Się!” to nie tylko hasło, ale próba przełamania wieloletniego impasu – odejścia od wielomiesięcznych analiz bez finału na rzecz szybkiego wdrażania rozwiązań. Kraków wyraźnie przyspiesza, a kolejne realizacje pokazują, że projekty, które jeszcze niedawno wydawały się trudne do wykonania, stopniowo stają się rzeczywistością.

Dało się – niemal od razu!

Pierwsze efekty inicjatywy pojawiły się niemal natychmiast. Już półtora miesiąca po ogłoszeniu programu powstało nowe przejście dla pieszych przy Placu Bohaterów Getta. To inwestycja niewielka w skali miasta, ale znacząca dla mieszkańców – przez lata wskazywali oni na problemy z dostępem do przystanków tramwajowych i konieczność korzystania z niewygodnego przejścia podziemnego. Dziś naziemne pasy, odpowiednie oświetlenie i dostosowanie do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością poprawiają codzienne funkcjonowanie w tej części miasta.

Większość projektów w ramach „Da się!” dotyczy odbetonowywania przestrzeni. To wyraźny sygnał zmiany podejścia do kształtowania miasta – coraz większy nacisk kładzie się na wprowadzanie zieleni, także na historycznych placach i ulicach w centrum. W myśl tych założeń, na początku kwietnia rozpoczęła się przebudowa placu przed magistratem. Przestrzeń, dotąd zdominowana przez parkujące tam samochody, niebawem się zazieleni. Zniknie ponad 200 m² utwardzonej nawierzchni, a w jej miejsce pojawią się drzewa (w tym klon polny i magnolie), setki krzewów oraz ławki. To nie tylko zmiana estetyczna, ale element szerszej strategii dostosowania miasta do zmian klimatu: poprawy retencji wody i ograniczania efektu miejskiej wyspy ciepła. Odmienioną przestrzeń będzie można zobaczyć już w połowie czerwca, podczas Dnia Otwartego Magistratu.

Jeszcze więcej zieleni zamiast betonu! Współdecydują mieszkańcy

Zastępowanie betonu zielenią widać także w kolejnych projektach. Jednym z najbardziej ambitnych jest planowana metamorfoza Placu Wielkiej Armii Napoleona u stóp Wawelu. Dziś to w dużej mierze utwardzona przestrzeń, która w upalne dni nagrzewa się i nie sprzyja wypoczynkowi. W przyszłości ma stać się zielonym, wielofunkcyjnym placem inspirowanym biegiem Wisły. Oprócz nowych nasadzeń pojawią się strefy rekreacji, elementy wodne oraz infrastruktura sprzyjająca aktywności oraz integracji mieszkańców.

Kluczowym elementem rozpoczynającym inwestycję będzie podziemny zbiornik retencyjny o pojemności niemal 15 tys. m³. Jego budowa nie tylko ograniczy ryzyko podtopień, ale także znacząco zmniejszy zanieczyszczenie Wisły podczas intensywnych opadów. Miasto szacuje, że liczba tzw. zrzutów burzowych może spaść nawet o 80 procent. To przykład łączenia funkcji infrastrukturalnych z poprawą jakości przestrzeni publicznej.

Równolegle rozwijana jest koncepcja Muzeum Rzek Krakowskich (w budynku dawnego CORT-u) – instytucji, która ma opowiadać historię miasta przez pryzmat jego rzek. Plan zakłada nie tylko tradycyjną ekspozycję, ale także mobilną działalność. Jednym z bardziej unikatowych elementów muzeum będzie „Rzeczna Szkutnia” – miejsce, w którym na oczach odwiedzających powstawać będą łodzie. Integralną częścią projektu stanie się również galar „Szwajcarka”, dzięki któremu muzeum będzie mogło wychodzić poza swoją siedzibę i docierać do krakowian w różnych częściach miasta. Nowa instytucja będzie oddziałem Muzeum Krakowa. Do 6 maja trwa głosowanie na jej nazwę, a do 15 maja potrwa II etap konsultacji społecznych w kwestii finalnego planu zagospodarowania placu. Warto zabrać głos w obu sprawach!

Zmiany obejmują także inne kluczowe przestrzenie historyczne. Plac św. Marii Magdaleny, niemal całkowicie pozbawiony zieleni – wymaga ponownego przemyślenia jego funkcji. Posłużyć ma temu konkurs architektoniczny realizowany przez Miasto wspólnie z krakowskim oddziałem Stowarzyszenia Architektów Polskich. Celem jest stworzenie projektu, który połączy wymogi konserwatorskie z potrzebą zazielenienia przestrzeni. W przygotowaniu wytycznych do konkursu, określając wizję odnowionego placu, mogli pomóc mieszkańcy – poprzez udział w trwających do 24 kwietnia konsultacjach społecznych. Konsultacje mają dać m.in. odpowiedź na pytanie, jakie kroki podjąć wobec pomnika Piotr Skargi.

Jeszcze większą skalę ma projekt „Zielone rondo Mogilskie”. Miejsce zdominowane przez nieprzepuszczalne nawierzchnie i intensywny ruch, w upalne dni staje się tzw. wyspą ciepła, dlatego tak ważna jest jego gruntowna przemiana. Zaplanowano więc usunięcie ponad 600 m² nawierzchni i posadzenie około 50 drzew. W efekcie rondo, dziś kojarzone głównie z ruchem i betonem, ma stać się przestrzenią bardziej przyjazną dla pieszych, rowerzystów i pasażerów komunikacji miejskiej. Teraz trwają analizy projektu koncepcyjnego oraz przygotowania do ogłoszenia przetargu, który pozwoli wybrać wykonawcę dokumentacji projektowej. Potrzebne będzie jeszcze uzyskanie ostatecznego pozwolenia na budowę. Ogłoszenie zamówienia publicznego zaplanowano na II kwartał tego roku.

Kładki i drogi rowerowe – tam, gdzie ich brakowało

Przyspieszenie widać również w inwestycjach infrastrukturalnych. Planowana kładka na Żabińcu ma umożliwić bezpieczne i wygodne skomunikowanie osiedla Żabiniec z Al. 29 Listopada, eliminując przejścia przez tory kolejowe. W każdym z trzech rozpatrywanych wariantów przewidziano budowę kładki nad i tunelu pod torami kolejowymi. 17 kwietnia zakończono przyjmowanie ofert w przetargu na opracowanie koncepcji tego zadania. Trwają analizy, które pozwolą wyłonić realizatora.

Natomiast w marcu podpisano umowę na opracowanie dokumentacji projektowej dla budowy drogi rowerowej w ciągu wałów Wisły wraz z kładką nad rzeką Białuchą. Połączenie dwóch brzegów rzeki powinno przebiegać w okolicy ulicy Niepołomskiej, czyli w pobliżu al. Pokoju i nieistniejącego już centrum handlowego Plaza, tak aby włączyć się w odcinek trasy rowerowej. Trasa połączy fragmenty Wiślanej Trasy Rowerowej.

Na realizację projektów z listy prezydenckiej „Da Się!” przeznaczono łącznie około 70–80 mln zł (dodatkowo zbiornik retencyjny pod Wawelem to koszt ok. 100 mln zł), a ich zakończenie planowane jest do 2029 roku. Jednak już dziś widać, że kluczowa zmiana nie dotyczy wyłącznie konkretnych inwestycji, lecz sposobu działania miasta.

Czas na Bulwary Wiślane i Planty, czyli jak upiększamy wizytówki Krakowa

Szczególnego znaczenia w ostatnim czasie nabrały również projekty dotyczące najbardziej rozpoznawalnych przestrzeni miasta.

Przełomowy moment nastąpił w przypadku Bulwarów Wiślanych. Po ośmiu latach przygotowań miasto uzyskało komplet pozwoleń i może rozpocząć rewitalizację przestrzeni. To jedna z najbardziej oczekiwanych zmian – bulwary mają stać się przestrzenią bardziej uporządkowaną, bezpieczną i dostosowaną do różnych użytkowników. Plan obejmuje m.in. rozdzielenie ruchu pieszego i rowerowego, nowe nasadzenia zieleni oraz poprawę infrastruktury rekreacyjnej. Rewitalizacja Bulwarów Wiślanych jest także kolejnym przykładem tego, jak Kraków otwiera się na Wisłę, traktując ją jako ważną przestrzeń życia miejskiego, a nie tylko naturalną granicę. Lepszą dostępność obu brzegów zapewniają m.in. inwestycje takie jak Kładka Ojca Bernatka, która połączyła Kazimierz z Podgórzem i szybko stała się jednym z ulubionych miejsc spacerowych, czy realizowana właśnie kładka Kazimierz-Ludwinów.

Przed nami także modernizacja Plant, która wchodzi w etap opracowywania dokumentacji. Prace będą prowadzone etapowo, z uwzględnieniem historycznego charakteru tego miejsca, ale też współczesnych standardów bezpieczeństwa i komfortu. Obecnie Zarząd Zieleni Miejskiej oczekuje na uzgodnienie przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie jednej z kluczowych części projektu, obejmującej przebudowę nawierzchni na odcinku między Barbakanem a Bramą Floriańską. Zakończenie opracowania całej dokumentacji planowane jest na sierpień 2026 roku. Po uzyskaniu wszystkich wymaganych decyzji i pozwoleń, prace budowlane w zakresie nawierzchni przed Barbakanem mają rozpocząć się w IV kwartale tego roku.