Dialog, współpraca i wspólna odpowiedzialność. Jak Kraków rozmawia o turystyce?
Turystyka od lat pozostaje jednym z filarów krakowskiej gospodarki, a jej znaczenie dla miasta systematycznie rośnie. Według badań ruchu turystycznego szacunkowe wpływy z turystyki w 2025 roku wyniosły ponad 15 mld zł, co oznacza wzrost o ponad 70 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. To sektor, który nieustannie się rozwija, obejmując coraz szersze spektrum usług, inicjatyw i podmiotów związanych z obsługą ruchu turystycznego.
Od dyskusji do miejskiej polityki turystycznej
Kraków konsekwentnie realizuje politykę zrównoważonej turystyki w oparciu o partnerstwo, dialog i otwartość na oddolne inicjatywy. Przyjęta przez miasto polityka określa długofalowe cele oraz ramy działań w obszarze turystyki, zapewniając spójność podejmowanych inicjatyw przy jednoczesnym uwzględnianiu aktualnych wyzwań i trendów wpływających na rozwój miasta. Należą do nich między innymi rozwój nowych technologii, wyzwania związane z opłatą turystyczną czy turystycznym najmem krótkoterminowym, potrzeba zwinnego zarządzania w dobie globalnych kryzysów, konieczność łączenia elastyczności z efektywnością działań, stały monitoring rynku i nowych trendów turystycznych oraz skuteczne niwelowanie konfliktów pomiędzy różnymi grupami interesariuszy. Odpowiedzią na te procesy jest regularna wymiana wiedzy i doświadczeń, dzięki której możliwe jest wspólne wypracowywanie rozwiązań odpowiadających aktualnym potrzebom miasta.
Wśród najważniejszych platform dialogu pomiędzy interesariuszami polityki zrównoważonej turystyki znajdują się: Forum Turystyki, Kraków Network 2.0, „Otwarta Bracka” oraz spotkania Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy i grup roboczych. Każda z tych inicjatyw odpowiada na inne potrzeby i angażuje różne grupy interesariuszy, jednak wszystkie służą temu samemu celowi: prowadzeniu bieżącej rozmowy o rozwoju turystyki, wzmacnianiu współpracy, monitorowaniu zmian zachodzących w sektorze oraz niwelowaniu potencjalnych konfliktów między uczestnikami życia miasta. To właśnie podczas tych spotkań dyskutowane są zarówno strategiczne kierunki rozwoju turystyki, jak i bieżące wyzwania związane z funkcjonowaniem miasta odwiedzanego każdego roku przez miliony gości.
Ważnym elementem systemu współpracy i zarządzania wiedzą są również wydarzenia o charakterze budującym markę miasta: Międzynarodowa Konferencja „Miasta Historyczne 3.0”, webinary z cyklu „Miasta Historyczne 3.0”, Międzynarodowe Seminarium „Najem krótkoterminowy w miastach turystycznych – równowaga między turystyką a lokalną społecznością” oraz Zespół Zadaniowy ds. usług hotelarskich świadczonych w obiektach niekategoryzowanych na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Inicjatywy te stanowią platformę transferu wiedzy, wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, uzupełniając mechanizmy dialogu prowadzone w ramach Forum Turystyki, Kraków Network 2.0, „Otwartej Brackiej” oraz prac Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy i grup roboczych.
Forum otwarte dla wszystkich zainteresowanych
Jednym z kluczowych narzędzi dialogu pomiędzy interesariuszami ruchu turystycznego jest Forum Turystyki w Krakowie. Organizowane cyklicznie przez Wydział ds. Turystyki UMK wydarzenie od ponad 20 lat stanowi przestrzeń wymiany wiedzy, doświadczeń i opinii na temat najważniejszych wyzwań oraz kierunków rozwoju turystyki.
Formuła Forum pozostaje elastyczna i dostosowywana do aktualnych potrzeb miasta oraz rynku. Poszczególne edycje poświęcone są zagadnieniom szczególnie istotnym dla rozwoju turystyki, takim jak nowe trendy, innowacyjne produkty turystyczne, wykorzystanie dziedzictwa kulturowego czy działania wspierające zrównoważony rozwój sektora. Dzięki temu Forum nie jest jedynie konferencją branżową, lecz platformą wspólnego wypracowywania rozwiązań dla Krakowa. To nie tyle konferencja o turystyce, ile przestrzeń, w której wspólnie tworzy się jej przyszłość.
Tegoroczna edycja poświęcona była m.in. kierunkom rozwoju miasta, nowym produktom turystycznym, ofercie kulturalnej i sportowej oraz inicjatywom opartym na lokalnym dziedzictwie. Szczególną uwagę poświęcono działaniom wzmacniającym jakościowy charakter turystyki i zachęcającym do odkrywania mniej znanych miejsc oraz historii Krakowa.
Podobnie jak pozostałe platformy dialogu funkcjonujące w ramach polityki zrównoważonej turystyki, Forum ma charakter otwarty. W wydarzeniu mogą uczestniczyć przedstawiciele branży turystycznej, instytucji publicznych, organizacji społecznych, środowiska naukowego, radni i samorządowcy oraz mieszkańcy zainteresowani rozwojem miasta. Ta otwarta formuła sprawia, że Forum od lat cieszy się dużym zainteresowaniem lokalnej społeczności, jednocześnie sprzyjając budowaniu partnerstw, wymianie perspektyw i wspólnemu poszukiwaniu rozwiązań odpowiadających na wyzwania współczesnej turystyki.
Dialog przez cały rok
Forum Turystyki nie jest jednorazowym wydarzeniem, lecz elementem szerszego procesu dialogu prowadzonego w Krakowie wokół rozwoju sektora turystycznego. Rozmowy rozpoczęte podczas dorocznych spotkań znajdują swoją kontynuację przez cały rok, a jednym z narzędzi podtrzymywania tej wymiany jest cykl „Otwarta Bracka” realizowana przez Wydział ds. Turystyki wraz z Kraków Tourism Alliance. Spotkania odbywają się w formule miesięcznej, w co trzeci czwartek przy ul. Brackiej 1 (Kraków Tourism Alliance) oraz ul. Brackiej 10 (Wydział ds. Turystyki).
Inicjatywa tworzy przestrzeń do mniej formalnych, ale równie istotnych rozmów, dzięki którym możliwe jest stałe monitorowanie potrzeb interesariuszy, wymiana doświadczeń oraz wspólne poszukiwanie rozwiązań dla wyzwań stojących przed krakowską turystyką. Podobnie jak Forum Turystyki, opiera się na założeniu, że skuteczne zarządzanie turystyką wymaga ciągłej komunikacji i współpracy różnych środowisk.
Istotnym elementem tego systemu współpracy jest również inicjatywa Kraków Network 2.0, która od 2025 roku w odświeżonej formule, ma na celu integrację sektora skupionego wokół przemysłu spotkań. Projekt stanowi platformę współpracy dla podmiotów zaangażowanych w organizację kongresów, konferencji, targów, podróży motywacyjnych i wydarzeń biznesowych, tworząc przestrzeń do budowania relacji, nawiązywania partnerstw oraz wymiany doświadczeń i wiedzy. Dzięki wspólnym działaniom uczestnicy mogą lepiej odpowiadać na zmieniające się potrzeby organizatorów wydarzeń i uczestników spotkań biznesowych, rozwijać ofertę miasta i wzmacniać pozycję Krakowa jako nowoczesnego oraz odpowiedzialne zarządzanego kierunku MICE.
Kraków Network 2.0 realizuje ten cel poprzez programy edukacyjne, inicjatywy networkingowe oraz projekty realizowane wspólnie przez przedstawicieli turystyki, kultury, nauki i biznesu. Takie podejście sprzyja wypracowywaniu praktycznych rozwiązań wspierających rozwój turystyki biznesowej i przemysłu spotkań, podnoszeniu jakości usług oraz budowaniu długofalowej konkurencyjności Krakowa na krajowym i międzynarodowym rynku MICE.
Ważnym forum wymiany opinii pozostaje także Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy, która pozwala prowadzić dialog pomiędzy mieszkańcami, przedsiębiorcami, ekspertami i przedstawicielami miasta w sprawach związanych z funkcjonowaniem centrum Krakowa po zmroku. Jej działalność wspiera wypracowywanie rozwiązań równoważących potrzeby mieszkańców, odwiedzających oraz przedsiębiorców prowadzących działalność w obszarach o dużej intensywności ruchu turystycznego.
Wspólnie dla odpowiedzialnej turystyki
Forum Turystyki, Otwarta Bracka, Kraków Network 2.0 oraz Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy tworzą dziś spójny model współpracy i komunikacji pomiędzy miastem, mieszkańcami i przedstawicielami branży turystycznej. Choć każda z tych inicjatyw ma nieco inny charakter, wszystkie służą temu samemu celowi: wymianie informacji, identyfikacji wyzwań, wypracowywaniu wspólnych rozwiązań oraz budowaniu partnerstw na rzecz rozwoju turystyki.
W czasach, gdy turystyka stawia przed miastami coraz bardziej złożone wyzwania, właśnie takie podejście staje się fundamentem odpowiedzialnego zarządzania turystyką. Kraków konsekwentnie pokazuje, że rozwój turystyki nie jest zadaniem jednej instytucji czy jednej branży. Dzięki temu staje się on wspólną odpowiedzialnością miasta, branży i mieszkańców.
Artykuł jest częścią cyklu publikacji Gminy Miejskiej Kraków na temat stanu turystyki w Krakowie. Cykl ma pomóc usystematyzować kluczowe pojęcia i zjawiska oraz analizować wady i zalety krakowskiej turystyki w oparciu o dane. Jest też zachętą do aktywnego udziału w dialogu społecznym pomiędzy mieszkańcami, przedsiębiorcami a samorządem.