Sztafeta Wolności i polonez na obchody rocznicy 4 czerwca 1989 r.

Międzypokoleniowa Sztafeta Wolności, polonez do muzyki z „Pana Tadeusza”, jazzowy „Hejnał Wolności” i wspólne świętowanie dorobku ostatnich dekad – tak wyglądał program tegorocznych obchodów 37. rocznicy wyborów 4 czerwca 1989 roku.

W tym roku przypada 37. rocznica wyborów 4 czerwca 1989 r., które przyczyniły się do zmiany systemu politycznego w całej Europie Środkowej i zapoczątkowały w Polsce proces budowania państwa prawa. Stowarzyszenie Krakowska Inicjatywa 4 Czerwca wraz ze Stowarzyszeniem Sieć Solidarności od dwóch lat organizuje w Krakowie obchody Święta Wolności 4 Czerwca dla upowszechnienia wiedzy o znaczeniu wyborów 4 czerwca 1989 r. dla współczesnych dziejów Polski.

Krakowskie obchody Święta Wolności 2026 odbyły się pod znakiem wspólnoty, pamięci i radości z przemian, jakie rozpoczęły się w Polsce 37 lat temu. Tegoroczna edycja została połączona z obchodami Roku Andrzeja Wajdy – wybitnego reżysera, ale także aktywnego uczestnika wydarzeń 1989 r., który odegrał znaczącą rolę w kampanii poprzedzającej zwycięskie dla obozu Solidarności wybory.

Organizatorzy przygotowali wydarzenia wspólnie ze Stowarzyszeniem Sieć Solidarności, od lat zaangażowanym w pielęgnowanie pamięci o ludziach i wydarzeniach, które doprowadziły Polskę do demokratycznych przemian. Jak podkreślali, celem było nie tylko przypomnienie historii, ale przede wszystkim wspólne świętowanie tego, co udało się osiągnąć.

Pierwszym wydarzeniem była Sztafeta Wolności, która odbyła się 31 maja. Uczestnicy spotkali się na Błoniach, przy kamieniu papieskim, skąd wyruszyli na międzypokoleniową trasę wokół Błoń. 

Sztafetę poprowadziły osoby związane z życiem publicznym, kulturą i środowiskiem naukowym. Spacerowiczom przewodził Edward Nowak – działacz opozycji demokratycznej i poseł wybrany 4 czerwca 1989 roku. Miłośników rolek, hulajnóg i innych form aktywności poprowadziła działaczka opozycyjna Krystyna Sadowska oraz artysta performer Alek Janicki. Z kolei na osoby chcące pokonać trasę truchtem lub biegiem czekał prof. Karol Życzkowski – prezes krakowskiego oddziału PAN oraz aktor Mateusz Janicki z synem.

Wzdłuż trasy ustawione były tablice przypominające kolejne etapy polskiej drogi do wolności po 1989 roku – od powołania rządu Tadeusza Mazowieckiego, przez wybory samorządowe i prezydenturę Lecha Wałęsy, po rozwiązanie Układu Warszawskiego. Opracował je Jan Tombiński, prezes Krakowskiej Inicjatywy 4 Czerwca. Miały one stać się pretekstem do rozmów między pokoleniami o najnowszej historii Polski.

Kulminacja obchodów nastąpiła 4 czerwca, podczas Poloneza Wolności na Rynku Głównym. Zbiórkę zaplanowano na godz. 17.45 przy pomniku Adama Mickiewicza.

Wydarzenie rozpoczął artystyczny hołd dla Andrzeja Wajdy. Zespół Cracovia Danza zatańczył mazura do muzyki z filmu „Zemsta”. Tuż po krakowskim hejnale, o godz. 18.05, wybitny trębacz jazzowy Antoni „Ziut” Gralak wykonał „Hejnał Wolności”, a wszyscy uczestnicy odtańczyli na płycie Rynku Poloneza Wolności do muzyki Wojciecha Kilara z filmu „Pan Tadeusz” Andrzeja Wajdy w wykonaniu Orkiestry Garnizonu Krakowskiego. Do pierwszych par zaproszeni zostali uczestnicy przemian 1989 roku, określani jako krakowscy Ludzie Wolności, a także osoby urodzone 4 czerwca.

Taneczny korowód, prowadzony przez orkiestrę wojskową, przeszedł ulicą Floriańską i plantami na skwer Andrzeja Wajdy. Tam ponownie zabrzmiał polonez Wojciech Kilara, po którym nastąpiło wystąpienie Krystyny Zachwatowicz-Wajdy. Uczestnicy wspólnie zaśpiewali także utwory „Kocham wolność” i „Czy możemy mieć wreszcie pozytywny mit?”.

Nie zabrakło również działań symbolicznych i integracyjnych. Rozdawane były wiersze krakowskich poetów poświęcone wolności, uczestnicy mogli zostawić w urnie własne podziękowania za wolność, a także zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie w monidle inspirowanym słynnym plakatem wyborczym „W samo południe” z 1989 roku.

Na finał organizatorzy przygotowali biało-czerwone „Truskawki Wolności”, czyli truskawki z bitą śmietaną, które stały się słodkim akcentem wspólnego świętowania 37 lat wolnej Polski.