Krakowska Komisja Nocy po roku: 19 uchwał, dobre praktyki i kompromisy

W sierpniu 2024 roku prezydent Aleksander Miszalski powołał 30-osobowy zespół zadaniowy pn. Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy. Na jej czele stanął pierwszy krakowski Burmistrz Nocny – Jacek Jordan.

W skład Komisji weszli przedstawiciele nieformalnych grup mieszkańców, organizacji pozarządowych, służb mundurowych (policji i straży miejskiej), branży turystycznej i przedsiębiorców, a także dyrektorzy wydziałów Urzędu Miasta Krakowa i miejskich spółek istotnych z punktu widzenia zarządzania miastem nocą. Członkowie Komisji pełnią swoje funkcje społecznie, nie pobierając z tego tytułu diet ani wynagrodzenia.

Cele powołania Komisji

Zadaniem Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy jest wyznaczanie kierunków i koordynowanie działań dotyczących funkcjonowania Krakowa po zmroku – z uwzględnieniem potrzeb mieszkańców, przedsiębiorców i odwiedzających. Do jej kompetencji należy także inicjowanie badań, formułowanie rekomendacji legislacyjnych oraz współpraca z innymi miastami w Polsce i za granicą.

Unikatowy zespół

Dr Robert Pawlusiński, badacz gospodarki nocy z Uniwersytety Jagiellońskiego zauważa, że Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy jest unikalnym w skali europejskiej zespołem, łączącym nie tylko przedstawicieli interesariuszy rynku, lecz także dyrektorów kluczowych wydziałów Urzędu Miasta Krakowa i spółek miejskich. Dzięki temu uchwały i pomysły Komisji mogą być sprawniej i skuteczniej wdrażane.

Najważniejsze działania Komisji i Burmistrza Nocnego

Jako ciało doradcze przy prezydencie Krakowa, Komisja sformułowała szereg rekomendacji dotyczących zmian w prawie krajowym i lokalnym:

• Komisja opracowała projekt tzw. uchwały „antyhałasowej”, przewidującej ograniczenie używania urządzeń nagłaśniających na terenie Krakowa w godzinach 22.00–6.00, z wyłączeniem lokali odpowiednio zabezpieczonych akustycznie oraz wydarzeń masowych i uroczystości. Rada Miasta Krakowa uwzględniła postulaty Komisji, jednogłośnie podejmując uchwałę w szerszym zakresie – obejmującą także instalacje i urządzenia, których hałas może negatywnie wpływać na środowisko (uchwała nr XX/465/25).
• Sformułowano wniosek do władz centralnych o zwiększenie uprawnień straży gminnych, tak aby strażnicy mogli samodzielnie kończyć interwencje bez konieczności wzywania policji. Postulat ten został przekazany przez prezydenta Aleksandra Miszalskiego do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji i trafił do prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
• Zawnioskowano o zwiększenie górnej granicy wysokości mandatów. Aktualnie straż miejska może nałożyć mandat w wysokości 500 zł i kwota ta nie zmieniała się od dwóch dekad. MSWiA potwierdziło zasadność zmian i zapowiedziało prace ukierunkowane na rozpoznanie możliwości zmian w prawie.
• Przekazano do Ministerstwa Zdrowia oraz do posłów zasiadających w Sejmowej Komisji Zdrowia postulat umożliwienia gminom wydłużenia godzin zakazu nocnej detalicznej sprzedaży alkoholu również o godziny poranne – do godz. 8.00 (obecnie gmina może wprowadzić taki zakaz w godzinach 22.00–6.00).
• Zarekomendowano zmianę zasad przyznawania zastrzeżonych miejsc postojowych, polegającą na ograniczeniu możliwości nabycia więcej niż jednej tzw. „koperty” przez jeden podmiot w ścisłym centrum miasta, a także na podwyższeniu opłaty za zastrzeżenie miejsca postojowego. Wprowadzenie takiego rozwiązania wymaga podjęcia stosownej uchwały przez Radę Miasta.

Podjęto też działania niewymagające zmian prawa, oparte na dialogu i konsensusie między interesariuszami rynku:

• W ramach prac Komisji został opracowany zestaw dobrych praktyk dla przedsiębiorców z branży gastronomicznej. Dokument ten ma charakter niewiążący, ale wyznacza pożądane standardy odpowiedzialnego prowadzenia działalności, w tym w godzinach nocnych. Wydział Spraw Administracyjny przekazał materiały ponad tysiącu kontrahentów Gminy Miejskiej Kraków z branży gastronomicznej, ulotki są dostępne także w Punkcie Obsługi Przedsiębiorców. W trakcie przygotowań jest Certyfikat „Lokal przyjazny sąsiedztwu”, który będzie przyznawany lokalom prowadzącym działalność z poszanowaniem otoczenia i społeczności lokalnej.
• Wyłoniono grupę prowadzącą negocjacje z organizatorami wycieczek typu „Pub Crawl” – nocne odwiedzanie kilku pubów i klubów przez kilkudziesięcioosobowe grupy w towarzystwie osoby prowadzącej. W efekcie rozmów, organizatorzy opracowali zestaw zobowiązań, których celem jest ograniczenie negatywnego wpływu tego typu wydarzeń na otoczenie. Zespół Burmistrza Nocnego monitoruje realizację tych zasad podczas nocnych patroli i odnotowuje częściową poprawę sytuacji.
• Jacek Jordan, wcześniej koordynator City Helpersów, dobrze zna wyzwania ścisłego centrum związane z nocą. Zarówno Burmistrz Nocny, jak i Komisja podkreślali potrzebę większej obecności służb w przestrzeni miasta. W sezonie letnim, dzięki decyzji Prezydenta Miasta Krakowa o przekazaniu 200 tys. zł dla policji i 400 tys. zł dla straży miejskiej, możliwe są dodatkowe piesze patrole, w których uczestniczy także Burmistrz Nocny.
• Ważnym elementem pracy Burmistrza Nocnego są również rozmowy z przedstawicielami lokali, których uwrażliwia na problem nadmiernego hałasu oraz przekonuje do działań minimalizujących uciążliwości dla mieszkańców. Na przykład w sierpniu udało się przekonać organizatora imprez na dachu Jubilatu do zaprzestania używania głośników i świateł stroboskopowych na tarasie budynku.

Z inicjatywy Komisji rozpoczęto także działania edukacyjne, które mają uwrażliwić mieszkańców i odwiedzających na kwestie związane z hałasem. Materiały kampanii „Respect Kraków” trafiły m.in. na przystanki komunikacji miejskiej oraz do mediów społecznościowych. Do akcji w różnym stopniu włączyło się 13 z 18 dzielnic, udostępniając informacje na swoich stronach internetowych i profilach społecznościowych. Zainteresowanie kampanią wykazali również mieszkańcy i administratorzy nieruchomości, którzy zgłaszali się do Wydziału ds. Turystyki po plakaty przypominające o potrzebie przestrzegania ciszy nocnej. Niezależnie od działań Komisji, kampania „Respect Kraków”, prowadzona od 2019 roku przez Wydział ds. Turystyki, przypomina turystom o zasadach dobrego gościa – począwszy od animacji wyświetlanych w hali odbioru bagażu na lotnisku Kraków–Balice, przez plakaty i ekrany w pojazdach komunikacji miejskiej, na przystankach i dworcu, po reklamy w mediach społecznościowych i na portalach turystycznych, kierowane do wybranych grup odbiorców.

Nie pominięto także współpracy międzynarodowej: w kwietniu na nadzwyczajne posiedzenie Komisji zaproszono przedstawicieli 7 miast, w których istnieją funkcje Burmistrza Nocnego lub Komisji Nocy. Podczas spotkania zaprezentowano konkretne przykłady działań na rzecz równoważenia życia nocnego z potrzebami mieszkańców, m.in. systemy zarządzania hałasem, mechanizmy partycypacji. Zespół Burmistrza Nocnego pozostaje w stałym kontakcie z międzynarodową społecznością Burmistrzów Nocnych.

Każdy może być na bieżąco z pracami Komisji Nocy i Burmistrza Nocnego

W kwietniu 2025 roku została uruchomiona podstrona z aktualnościami dotyczącymi gospodarki nocy na portalu „Magiczny Kraków”. Z kolei w Biuletynie Informacji Publicznej są publikowane protokoły z posiedzeń Komisji i jej grup roboczych.