Inwentaryzacja emisji gazów cieplarnianych dla Gminy Miejskiej Kraków

Ze względu na przekrojowy charakter sektorów objętych taką inwentaryzacją, jest ona wykorzystana (a czasem wręcz niezbędna) w innych opracowaniach tworzonych dla Krakowa, np. dla Kontraktu Klimatycznego czy też Planu działań na rzecz Zrównoważonej Energii i Klimatu dla Gminy Miejskiej Kraków (SECAP).

Uzyskane w wyniku inwentaryzacji dane stanowią podstawę do planowania działań mitygacyjnych, których celem jest ograniczenie negatywnych skutków zmian klimatu a jednocześnie, w sposób całościowy, pozwalają na weryfikację ich efektu.

Coroczne przeprowadzanie inwentaryzacji pozwala na monitorowanie emisji w sposób systemowy i stworzenie oraz realizację i kontrolę planu wdrażania gospodarki niskoemisyjnej dla Krakowa, który przynosi miastu długofalowe korzyści środowiskowe, społeczne i ekonomiczne.

Inwentaryzacja emisji jest punktem wyjściowym do wytyczenia strategicznych celów dla Krakowa w obszarze klimatu i energii, obejmujących m.in.: redukcję emisji CO₂ oraz adaptację miasta do postępujących zmian klimatu.

Inwentaryzacja emisji gazów cieplarnianych dla Krakowa wykonywana jest zgodnie z metodyką Global Protocol for Community-Scale Greenhouse Gas Inventories (GPC), na podstawowym poziomie raportowania (BASIC), który obejmuje sektory: Energia stacjonarna, Transport i Odpady.

Wyniki przeprowadzonej Inwentaryzacji za rok 2024

Podczas prezentacji wyników przeprowadzonej inwentaryzacji wymagane jest zastosowanie dwóch podejść/ram: według działalności miasta („City-induced framework”) oraz według zakresów („Scopes framework”). Do inwentaryzacji wykorzystano dane pochodzące bezpośrednio od różnych podmiotów prowadzących działalność na terenie Krakowa oraz inne dane, np. krajowe wskaźniki emisji.

W Krakowie sektor Energia stacjonarna ma największy udział w sumarycznej emisji dla podejścia według działalności miasta, osiągając 89,5 proc. w 2024 roku. Jednocześnie w tym sektorze odnotowano największy spadek – emisja zmniejszyła się o ponad 40 proc. w latach 2018–2024.

Udział sektora Transport w sumarycznej emisji wzrósł od 6,2 proc. do 10,1 proc. Z kolei emisje z sektora Odpady w każdym roku nie przekroczyły 1 proc., ale należy przy tym wziąć pod uwagę fakt, że emisje ze spalania odpadów komunalnych są uwzględniane w sektorze Energia stacjonarna.

W przypadku podejścia według zakresów (rys. poniżej) suma emisji z zakresu 1 jest obecnie na porównywalnym poziomie do sumy emisji z zakresu 2. Za ponad połowę odpowiada produkcja energii cieplnej i elektrycznej, dostarczanych do systemów sieciowych. W zakresie 2 i 3 sektor Energia stacjonarna generuje aż ok. 97 proc. emisji w całym analizowanym okresie.

Transport

W ramach inwentaryzacji z sektora Transport uwzględniony został: transport drogowy, szynowy, wodny, lotnictwo krajowe oraz off-road. Do obliczeń wykorzystano szereg danych m.in. od jednostek pełniących funkcję organizatora transportu zbiorowego, z pracy eksploatacyjnej pociągów, w zakresie zużycia różnych rodzajów paliw oraz z Krakowskiego Modelu Ruchu, będącego matematycznym algorytmem obliczeniowym, odwzorowującym sieć transportową miasta.

Odpady komunalne

Sektor odpadów komunalnych odgrywa istotną rolę w inwentaryzacji, ponieważ procesy związane z zarządzaniem odpadami generują emisje gazów cieplarnianych na różnych etapach. Kluczowe źródła emisji obejmują: składowiska odpadów, przetwarzanie odpadów biologicznych, a także transport i spalanie odpadów. Do oszacowania emisji wykorzystano informacje dotyczące ilości, miejsca i sposobu przetwarzania odpadów, w przypadku części odpadów kuchennych wykorzystano dane pozyskane od zarządcy instalacji, a także dane z badania monitoringowego gazu składowiskowego.

Ścieki

W zakresie ścieków, emisja CH₄ i N₂O pochodzi ze ścieków komunalnych, bytowych (systemy indywidualne) i przemysłowych, generowanych i odprowadzanych do środowiska na terenie Krakowa, a także ze ścieków komunalnych, generowanych poza miastem w gminach ościennych i odprowadzanych do środowiska na terenie Krakowa. Zbieranie i oczyszczanie ścieków jest realizowane w ramach komunalnego systemu kanalizacyjnego miasta. Do oszacowania emisji ze ścieków komunalnych, bytowych i przemysłowych wykorzystano dane GUS oraz informacje zawarte w sprawozdaniach z realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych.

Energia Stacjonarna:

Emisje z sektora Energia Stacjonarna wynikają głównie z emisji generowanych w procesie produkcji, przesyłu i użytkowania użytecznych form energii, takich jak: energia elektryczna, ciepło czy para technologiczna. Dominującym gazem cieplarnianym emitowanym w tym sektorze jest dwutlenek węgla (CO₂), natomiast metan (CH₄) i podtlenek azotu (N₂O) stanowią jedynie niewielki ułamek emisji.

Szczegółowe dane liczbowe dotyczące wielkości emisji za lata 2018–2024 są dostępne tutaj [plik XLS].