Jubileusz, który zamyka epokę i otwiera przyszłość MOCAK
MOCAK świętuje 15-lecie działalności programowej, a jednocześnie wchodzi w nowy etap pod dyrekcją Adama Budaka i Magdaleny Kownackiej. To czas nowej wrażliwości i nowego języka instytucji. Osią jubileuszu będą kobiety artystki i sztuka emancypacji, pytania o tożsamość, wolność i ciało oraz rozmowa ze współczesnością.
Miniony rok potwierdził, że Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK jest dziś jednym z najaktywniejszych ośrodków sztuki współczesnej w Polsce. W 2025 roku muzeum zrealizowało 14 wystaw czasowych, w tym dwie zagraniczne (w Rzymie i Bukareszcie) oraz zorganizowało 438 wydarzeń, które przyciągnęły niemal 13 tysięcy uczestników. Łącznie muzeum odwiedziło ponad 80 tysięcy osób, uwzględniając wydarzenia poza siedzibą przy ul. Lipowej.
Imponująco prezentuje się także zaplecze instytucjonalne: 5603 prace w kolekcji, 47 941 obiektów w archiwum, 19 091 książek w księgozbiorze i stale rosnąca rola biblioteki jako miejsca pracy badawczej i spotkań. Silny nacisk położono na edukację – w lekcjach muzealnych wzięło udział ponad 1500 dzieci i młodych ludzi, a program warsztatowy i performatywny objął dziesiątki formatów, od działań dźwiękowych po spektakle dla najmłodszych.
Ten intensywny rok zamyka etap rozwoju muzeum i otwiera przestrzeń na nową narrację, która w pełni wybrzmi w jubileuszowym 2026 roku. Osią jubileuszu będą trzy sezony wystawiennicze, zbudowane wokół twórczości wybitnych artystek o światowej renomie.
Pierwszy sezon, otwierany 7 marca 2026 roku, zainauguruje wystawa Ewa Partum: Contemplating Art, Contemplating Love. Prace tej prekursorki sztuki feministycznej i body artu są obecne w kolekcjach MoMA czy Tate Modern i od dekad konfrontują widzów z tematami cielesności, władzy, języka i emancypacji.
Drugi sezon, rozpoczynający się 25 lipca, przyniesie pierwszą w Polsce retrospektywę Kiki Smith – jednej z najważniejszych postaci feministycznej sztuki współczesnej. Wystawa Kondycja ludzka | Human Condition, inspirowana myślą Hannah Arendt, podejmie refleksję nad odpowiedzialnością, etyką i relacją człowieka z naturą w czasach globalnych kryzysów.
Kulminacją jubileuszu będzie trzeci sezon i Eleanor Antin. Retrospektywa | Retrospective, otwierana 5 grudnia. Będzie to największa dotąd prezentacja twórczości artystki w Europie, przygotowana we współpracy z MUDAM-em w Luksemburgu i Muzeum Sztuki w Liechtensteinie. Ponad 80 prac pokaże pełne spektrum jej działalności: od konceptualizmu po performans i narracje historyczne, a całości towarzyszyć będą wykłady i konferencja
W 2026 roku zobaczymy także najnowsze prace Wilhelma Sasnala, jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów, którego twórczość analizuje relacje między obrazem, pamięcią i politycznością codzienności.
Silnie zaznaczony zostanie również nurt eksperymentalny. Pierwszy w historii MOCAK-u projekt site-specific Katarzyny Krakowiak-Bałki potraktuje architekturę muzeum jak żywy organizm, a kolektyw Marty Romankiv, Dominika Stanisławskiego i Łukasza Surowca uczyni z remontu Galerii Beta pole artystycznego działania. Nowa odsłona Galerii Re – re:elementarz – otworzy muzeum na transdyscyplinarne praktyki, muzykę, performans i współpracę z młodymi środowiskami twórczymi.
MOCAK wróci także do współpracy z Miesiącem Fotografii w Krakowie, weźmie udział w jubileuszowej edycji Cracow Art Week KRAKERS oraz podejmie refleksję nad dziedzictwem Stowarzyszenia Fort Sztuki, jednej z kluczowych inicjatyw krakowskiej sceny artystycznej przełomu wieków.
MOCAK rozpoczął działalność programową 20 maja 2011 roku, kiedy otwarto pierwsze wystawy w nowo powstałym kompleksie na terenie dawnej fabryki Oskara Schindlera. Decyzja o lokalizacji muzeum w tym miejscu oraz minimalistyczny, nagradzany projekt architektoniczny zespołu Claudio Nardiego nadały instytucji wyrazistą tożsamość – opartą na dialogu historii z teraźniejszością.
Po piętnastu latach MOCAK jest nie tylko ważnym punktem na mapie Krakowa, lecz także rozpoznawalnym partnerem międzynarodowych instytucji. Jubileuszowy rok ma tę pozycję umocnić i wyraźnie przesunąć akcenty: w stronę sztuki zaangażowanej, feministycznej, krytycznej i dialogicznej.
