Już w czwartek Lajkonik i jego orszak opanują Kraków

Konik Zwierzyniecki ze swoją świtą przejdzie następnie ul. Senatorską, przez Plac Na Stawach do Klasztoru Sióstr Norbertanek, gdzie na tamtejszym dziedzińcu będzie miał miejsce taniec z chorągwią i spotkanie z dziećmi z krakowskich szkół i przedszkoli. Następnie Lajkonik będzie harcował na ul. T. Kościuszki oraz odwiedzi Bulwar Rodła, aby spotkać się z krakowskimi flisakami. Kolejny istotny przystanek na trasie pochodu to Antykwariat Abecadło przy ul. T. Kościuszki 18U, gdzie Lajkonik uświetni obchody „Świętowania wielkiej wspólnoty literackiej i czytelniczej”.

Następnie orszak uda się na krótki odpoczynek w karczmie Smil’y przy Skwerze Konika Zwierzynieckiego, aby chwilę potem wyruszyć w dalszą drogę przez skrzyżowanie z Alejami Trzech Wieszczów, ul. Zwierzyniecką do skrzyżowania pod Filharmonią Krakowską, gdzie będzie miał miejsce taniec Lajkonika z chorągwią w wielkim kole stworzonym przez orszak i widzów. Następnie pochód przejdzie ulicami Franciszkańską i Grodzką na Rynek Główny. Tam na scenie pod Wieżą Ratuszową będzie miał miejsce finał imprezy. Lajkonik odbierze „haracz” od władz Miasta Krakowa, wzniesie toast za pomyślność Krakowianek oraz Krakowian i wykona finałowi taniec zwany urbem salutare – pokłon miastu.

Podobnie jak w poprzednich latach, pochodowi Lajkonika towarzyszyć będzie widowisko na scenie pod Wieżą Ratuszową na Rynku Głównym, które zaprezentuje w tym roku Tatarski Zespół Taneczno-Wokalny Buńczuk.

Warto też przypomnieć, że prawdziwego Lajkonika można zobaczyć tylko raz w roku, właśnie w oktawę Bożego Ciała. I tylko wtedy uderzenie jego buławy rzeczywiście przynosi szczęście.

Szczegółowy program dostępny na stronie Muzeum.

Weź udział w jednym z konkursów

Tegorocznemu pochodowi Lajkonika towarzyszą konkursu dla najmłodszych i trochę starszych. W ramach pierwszego konkursy na „Najpiękniejszy dziecięcy orszak Lajkonika” organizator zaprasza grupy przedszkolne oraz uczniów klas I, II, III i IV szkół podstawowych do zaprezentowania inscenizacji pochodu Lajkonika przy wykorzystaniu własnych strojów i rekwizytów, a także programu choreograficznego. Uczestnicy mogą zaprezentować się na dziedzińcu Klasztoru Sióstr Norbertanek przy ul. T. Kościuszki 88, w godz. 13.30–14.45. Nauczyciele, wychowawcy lub opiekunowie powinni zgłosić udział w konkursie grupy przedszkolnej lub szkolnej do 10 czerwca mailowo na adres: folklor@muzuemkrakowa.pl. W tytule maila należy wpisać: „Najpiękniejszy orszak Lajkonika”.

LajkonikDay:

11 czerwca, podczas pochodu Lajkonika uczestnicy będą mogli nagrać film lub rolkę przedstawiającą dzień z życia Lajkonika.

Co trzeba zrobić?

• stworzyć krótki film (max. 90 sekund) z wydarzenia
• opublikować go na swoim publicznym profilu na Facebooku lub Instagramie
• oznaczyć: @muzeumkrakowa
• dodaj hashtag: #LajkonikDay.

Uwaga: film musi być widoczny publicznie do 30 czerwca, do godz. 23.59. Na zwycięzców we wszystkich konkursach czekają nagrody rzeczowe i lajkonikowe upominki.

Dzieje pochodu Lajkonika:

Zgodnie z powszechnie znaną legendą początki tradycji Lajkonika związane są z ocaleniem Krakowa przed najazdem tatarskim w 1287 roku, czego mieli dokonać dzielni flisacy wiślani z okolic Zwierzyńca, zwani włóczkami. Zachowane źródła historyczne pozwalają natomiast stwierdzić, że harce Lajkonika w asyście jego orszaku odbywały się z pewnością przynajmniej od połowy XVIII wieku (najstarsze zapiski źródłowe dotyczące tej tradycji pochodzą z 1738 i 1756 roku).

Od tego okresu, pomimo ogromnych przemian politycznych, społecznych i cywilizacyjnych pochód Lajkonika, zwanego też Konikiem Zwierzynieckim, odbywał się niemal każdego roku w tym samym terminie (okres oktawy święta Bożego Ciała) i przebiegał tą samą trasą, biegnącą ze Zwierzyńca do obszaru Starego Miasta Krakowa (w 1849 roku po raz pierwszy Konik Zwierzyniecki pokazał się na Rynku Głównym). W opisanym okresie zdarzały się kilkuletnie przerwy w odbywaniu pochodu (m.in. w latach pierwszej i drugiej wojny światowej, pandemii COVID-19), lecz nigdy nie doszło do przerwania przekazu międzypokoleniowego pomiędzy kolejnymi generacjami, które dbały o przetrwania tej tradycji.

Korzenie obrzędu pochodu Lajkonika związane są podkrakowskimi gminami Zwierzyniec i Półwsie Zwierzynieckie oraz klasztorem Sióstr Norbertanek. Do końca XVIII wieku, czyli do chwili utraty niepodległości, Konik Zwierzyniecki był jednocześnie obrzędem związanym z lokalną społecznością przedmieść, ale również z konkretną grupą zawodową, czyli krakowskimi włóczkami. Po upadku organizacji zawodowej włóczków obrzęd przetrwał dzięki osobistemu zaangażowaniu jej byłych członków. Była to rodzina Micińskich, która zajmowała się aranżacją Lajkonika do 1972 roku. Po Micińskich odpowiedzialność za obrzęd wzięły na siebie krakowskie rodziny Mazurów, Marcinkowskich i Glonków, których kolejne pokolenia wcielają się w postacie z orszaku. W latach 1897–1939 wspomagało ich w tej godnej podziwu misji Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, od 1947 roku czyni to Muzeum Krakowa, w którego gestii pozostają sprawy organizacyjne m.in. przygotowanie barwnych strojów dla orszaku. Od 1872 roku pochód jest dofinansowywany przez miasto Kraków.

W 2014 roku pochód Lajkonika został wpisany na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpis ten jest podstawą, by ta krakowska tradycji mogła być umieszczona na Liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO, na której znajdują się zwyczaje, tradycje i obrzędy z całego świata.

W postaci Lajkonika wciela się od 2023 roku pracownik Wodociągów Miasta Krakowa, Mariusz Glonek. Zastąpił on w tej roli swojego ojca, Zbigniewa, który wcielał się w Lajkonika w latach 1988–2022.