Sztuka do Rzeczy 2026. Trwałość – znamy listopadowy program
Naprawa mebli, szycie z resztek tkanin, drukowanie na tkaninie drewnianymi klockami, fotografie na fragmentach krakowskich murów, rodzinne pudełka pamięci i dziecięce projekty metra. Krakowskie Biuro Festiwalowe ogłasza program tegorocznej edycji Sztuki do Rzeczy, która odbywa się pod hasłem „Trwałość”. W listopadzie w różnych częściach Krakowa, od Bronowic po Nową Hutę, odbędzie się kilkadziesiąt warsztatów, spotkań, spacerów i wystaw przygotowanych przez projektantów, rzemieślników, edukatorów i organizacje społeczne wyłonione w otwartym konkursie. Program uzupełni tydzień wykładów i warsztatów rozwojowych dla twórców.
Sztuka do Rzeczy to program wspierający krakowskie środowisko designu i rzemiosła. Hasło „Trwałość” odnosi się do zdolności środowiska projektowego i rzemieślniczego do budowania długofalowej wartości – społecznej, kulturowej i ekonomicznej. W obliczu zmieniających się warunków rynkowych, globalnych kryzysów i transformacji technologicznych trwałość oznacza nie tylko przetrwanie, ale też rozwój oparty na współpracy, przekazywaniu wiedzy, odpowiedzialnym projektowaniu i budowaniu lokalnych sieci wsparcia. Obok warsztatów i spotkań dla mieszkańców pojawiają się więc w tym roku dwa nowe elementy: badanie potrzeb krakowskiego środowiska designu i rzemiosła oraz tydzień bezpłatnego doradztwa eksperckiego dla samych twórców.
Drugie życie rzeczy
Kilka projektów wprost odpowiada na pytanie, co zrobić z przedmiotem, zanim trafi na śmietnik. Podczas otwartych dni w pracowni Wooddude Redesign 7 i 8 listopada Miłosz Grabowski pomoże uczestnikom samodzielnie odnowić przyniesione krzesło, taboret, stolik lub fotel: od oceny stanu mebla, przez plan napraw, po wzmocnienie konstrukcji i odnowienie powierzchni.
Adesso Creative Space zaprasza na pilotaż Adesso Creative Lab – cyklu spotkań twórczych prowadzonych przez artystkę i ilustratorkę Agę Molędę oraz zaproszonych lokalnych twórców i rzemieślników. Uczestnicy poznają techniki współczesnego rzemiosła i sztuki użytkowej, a przede wszystkim nauczą się przekształcać, naprawiać i dekorować przedmioty, które już mają w domu. Pilotaż ma zapoczątkować stałą społeczność skupioną wokół kreatywności i bardziej świadomego podejścia do rzeczy.
Fundacja Czerwony Krakowiak zaprasza do Nowej Huty na siedem kameralnych warsztatów prowadzonych przez Beatę Śpiewak-Siwulską (Siwulę), absolwentkę krakowskiej ASP i projektantkę ubrań z upcyklingu. Z resztek tkanin powstaną wielorazowe torby, bluza i dzianinowa sukienka, szyte na profesjonalnych maszynach i overlocku. Cykl uzupełnia warsztat florystyczny, podczas którego uczestnicy ułożą jesienny flowerbox z żywych kwiatów. Zajęcia odbywają się w Programie Aktywności Lokalnej MOPS na Os. Na Skarpie oraz w Miejscu Aktywności Mieszkańców na Os. Górali.
W Aptece Designu 21 listopada Roksana Jania, studentka Wydziału Form Przemysłowych krakowskiej ASP, poprowadzi warsztat „Wątek i Osnowa”. Uczestnicy wysłuchają krótkiego wykładu o historii polskiego tkactwa, zbudują drewniane krosno z materiałów z recyklingu i utkają na nim minikilim z włóczek i tkanin z drugiego obiegu.
Tradycja jako źródło współczesnego designu
Stowarzyszenie Gorset Krakowski zaprasza do Pawilonu Wyspiańskiego na cykl czterech warsztatów „Kieszeń Krakowska – od tradycji do umiejętności”. Pod okiem projektantki i hafciarki Moniki Szumińskiej-Németh oraz etnolożki Kamili Zielińskiej uczestnicy poznają konstrukcję wykroju, dobór materiałów i tradycyjne techniki szycia i zdobienia, a na koniec wykonają własną kieszeń – charakterystyczny element stroju krakowskiego.
Tetiana Oleksiienko z pracowni Umbra Art zaprasza na dwa warsztaty z cyklu „Odbite na nowo” poświęcone tradycyjnemu ręcznemu drukowaniu na tkaninie za pomocą drewnianych klocków. „Tekstylny storytelling” odbędzie się 14 listopada w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i pokaże, jak opowiedzieć historię samym wzorem i rytmem, a „Wzory pamięci”, odbywające się 19 listopada w Klubie Krzesławice OKKNH sięgną po ornamenty i kolory zapamiętane z rodzinnych domów. Warto przynieść własną koszulkę, torbę lub poszewkę.
W galerii Styrylska Koncept w Nowej Hucie Joanna Styrylska – malarka, graficzka i ilustratorka – poprowadzi projekt „Stół pamięci. Trwałość zapisana w tkaninie”. Uczestnicy przyniosą stare obrusy i serwety związane z rodzinnymi historiami, a podczas czterech spotkań nadadzą im nową, malarską warstwę. Finałem będzie wystawa i premiera publikacji 28 listopada – symboliczne społeczne archiwum pamięci Nowej Huty.
FabLab Małopolska w ramach projektu „Pokolenia Rzemiosła” zaprasza 21 i 22 listopada na międzypokoleniowe warsztaty. Edukatorzy FabLabu wspólnie z mistrzami rzemiosła pokażą, jak z drewna i sklejki zbudować „Skarbiec Wspomnień”, czyli rodzinne pudełko na pamiątki. Uczestnicy ozdobią je intarsją i haftem, a spersonalizują przy użyciu wycinarki laserowej. Z kolei podczas warsztatu „Portret Pokoleń – Fotografia, haft i kolaż jako opowieść o rodzinie” uczestnicy będą mieli okazję stworzyć portrety rodzinne łączące fotografię z technikami rękodzielniczymi. Warsztaty są przeznaczone dla osób od 8. roku życia, a organizatorzy szczególnie zachęcają do udziału całe rodziny, od dzieci po seniorów.
Cykl „Sztuka z natury” w Klubie osiedlowym K₂O w Bronowicach łączy obserwację lokalnej przyrody z inspiracjami sztuką Młodej Polski. Agnieszka Kierat-Stadnik poprowadzi cztery sobotnie spotkania: dwa plenery w rejonie starych Bronowic (studium przyrody i studium koloru), warsztat linorytu oraz tworzenie lampionów-witraży z materiałów z odzysku. Każde spotkanie stanowi osobną całość, ale razem tworzą drogę od szkicu do przedmiotu użytkowego.
Szlakiem Rzemiosła, projekt Damiana Nowaka mapujący pracownie rzemieślnicze, otwiera w cyklu „Rzemiosło. Miło Cię widzieć” drzwi trzech krakowskich pracowni. 14 i 15 listopada będzie można odwiedzić metaloplastyka Dariusza Trzopa (Scrapman.art), twórcę drewnianych szachów Łukasza Wiciarza (Moje Szachy) oraz Michała Napierałę (Woodlans), który od 2011 roku wykonuje autorskie drewniane zegarki. Spotkaniom towarzyszyć będą rozmowy i mini warsztaty.
Miasto jako pracownia
W dniach 13–30 listopada Anna Zatonow (Bizarro Studio) rozmieści w niszach i zaułkach Krakowa instalację „Tatuaż miejski”. To seria obiektów rzeźbiarsko-fotograficznych wykonanych dziewiętnastowieczną techniką płynnej emulsji światłoczułej na odzyskanych fragmentach tynku, kamienia i drewna. Prace będzie można odnaleźć dzięki interaktywnej mapie, a kody QR przy obiektach pozwolą je kolekcjonować. Pierwszych 15 osób, które zbiorą komplet, otrzyma sygnowaną odbitkę autorską.
Najmłodszych uczestników (9–13 lat) zaprasza architektka Marzena Dranka, czyli „Pani Miarka”. Podczas czterech warsztatów „Pani Miarka i krakowskie pasażerołapacze” dzieci zaprojektują tramwaj wodny na Wiśle, zeroemisyjne pojazdy latające, wejście do metra przy Dworcu Głównym i wiatę przystankową odporną na zmiany klimatu. Prace złożą się na wirtualną wystawę oraz „Dziecięcy Manifest Transportowy Kraków 2026”, który zostanie przekazany Zarządowi Transportu Publicznego i Miejskiemu Inżynierowi Ruchu.
Wiedza, która zostaje
Fundacja Grupa Robocza zaprasza edukatorów, nauczycieli i projektantów do Apteki Designu na cykl „Makroskop: Edukacja technologiczna bez napinki”. Maja Starakiewicz i Katarzyna Janota, współautorki książki i narzędzia Makroskop, poprowadzą dwa warsztaty o tym, jak patrzeć na technologie i jak projektować ich metafory. 28 listopada odbędzie się otwarte spotkanie podsumowujące „Trwałość jako praktyka współpracy”. Efektem cyklu będzie otwarty zestaw materiałów warsztatowych dla edukatorów, bibliotek i instytucji kultury.
W ARTzonie Ośrodka Kultury Norwida grupa twórcza Papierówka weźmie udział w cyklu „WY/trwałość” – trzech warsztatach z papier mâché, sitodruku i papieroplastyki, podczas których powstaną obiekty wspierające regenerację i relaks. Proces zwieńczy broszura o niespiesznym tworzeniu i dbaniu o dobrostan twórczyń.
Zgodnie z ideą tegorocznej edycji wiele projektów zostawi po sobie trwały ślad: publikacje, cyfrowe przewodniki i ziny, wystawy, otwarte materiały edukacyjne, a przede wszystkim nowe umiejętności uczestników.
Diagnoza krakowskiego środowiska designu i rzemiosła
„Trwałość – diagnoza” to wspólny proces badania i projektowania zmian w krakowskim środowisku designu i rzemiosła. Organizatorzy chcą sprawdzić, w jakich warunkach dziś działają projektantki i projektanci, rzemieślniczki i rzemieślnicy oraz twórczynie i twórcy DIY i sztuki użytkowej – z czym się mierzą, czego potrzebują i co realnie mogłoby wspierać ich dalszy rozwój. Badanie ma też odpowiedzieć na pytanie, czy w ogóle można mówić o jednym, spójnym środowisku, czy raczej o wielu różnych praktykach, które łączą wspólne wyzwania. Proces będzie przebiegał etapami: zacznie się od ankiety rozpoznawczej, następnie organizatorzy zaproszą do pogłębionych rozmów, przyjrzą się temu, jak sprawdza się tegoroczna oferta wsparcia eksperckiego i tydzień kompetencji, a zwieńczy go otwarte spotkanie w formule Long Table – wspólna rozmowa projektantów, rzemieślników, twórców, kuratorów oraz przedstawicieli instytucji i miasta.
Tydzień kompetencji
W ostatnim tygodniu listopada program przesuwa uwagę z warsztatów rzemieślniczych na rozwój samych twórców i ich działalności.
Na otwarcie, 23 listopada, dr Zofia Gródek-Szostak z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie wygłosi wykład „Skąd wziąć pieniądze na sztukę? Praktyczny przewodnik po finansowaniu działalności projektowej i artystycznej”. Omówi źródła dofinansowań, alternatywne formy finansowania sztuki, przygotowywanie budżetów oraz rolę artysty jako przedsiębiorcy.
Dr Anna Staszewska, współwłaścicielka Fractal Natura, trenerka i wykładowczyni zarządzania, poprowadzi dwa spotkania o rozwijaniu działalności twórczej. Wykład „Jak skalować biznes kreatywny, nie tracąc siebie?” (24 listopada) pokaże modele, dzięki którym twórczość może stać się podstawą trwałej działalności bez rezygnacji z jej autorskiego charakteru. Podczas warsztatów „Od pomysłu do realnego kierunku rozwoju” (25 listopada) uczestnicy przygotują mapę możliwości rozwoju swojej działalności i wybiorą kierunek, który pozwoli rosnąć inaczej niż przez dokładanie kolejnych godzin pracy.
Halina Bernacka, certyfikowana facylitatorka metody LEGO® Serious Play®, poprowadzi w dwóch terminach – 24 i 26 listopada, warsztaty strategiczne „Konstrukcja Trwałości”. Uczestnicy zbudują trójwymiarowe modele swoich marek, by zmapować ich mocne strony i bariery, przetestować odporność na rynkowe wstrząsy i nawiązać lokalne relacje zawodowe.
27 listopada (w godz. 9.30–15.30) Barbara Siorek, coach i doradczyni zawodowa z Biura Karier ASP w Krakowie, poprowadzi indywidualne spotkania doradcze „Coaching kreatywnych”, pomagając twórcom w strategicznym planowaniu kariery artystycznej i zawodowej.
W 2026 roku opiekę nad programem objęło Krakowskie Biuro Festiwalowe, a program zmienił charakter: od modelu skupionego wyłącznie na wydarzeniach do wzmacniania lokalnego ekosystemu poprzez wspieranie inicjatyw oddolnych, diagnozowanie potrzeb branży i rozwijanie kompetencji jej uczestników.
Na większość wydarzeń obowiązują zapisy, a liczba miejsc jest ograniczona. Wszystkie szczegóły znajdują się na stronie: sztukadorzeczy.pl.
