20. Dni Pamięci Ofiar Gestapo. „Rozbić więzienie”
11 września rozpoczęły się 20. Obchody Dni Pamięci Ofiar Gestapo, które potrwają do dziś, 14 września. Tegoroczna edycja odbywa się w 80. rocznicę rozbicia więzienia św. Michała i będzie poświęcona pamięci krakowian, którzy stracili życie w więzieniach podczas okupacji niemieckiej i w okresie terroru komunistycznego, oraz tych, którzy próbowali ich ocalić.
Patroni 20. Dni Pamięci Ofiar Gestapo:
Józefa Mikowa, pseud. „Józka”, „Ryś” (1897–1942)
Działaczka patriotyczna z Orawy, która od młodości walczyła o polskość regionu. W latach 1919–1920 była więziona przez władze czechosłowackie. Podczas II wojny światowej współtworzyła Tajną Organizację Wojskową, w której pełniła funkcję oficera łącznikowego. Była ponadto głównym kwatermistrzem Obszaru Południowego Związku Walki Zbrojnej. Organizowała szlaki kurierskie przez Słowację na Węgry.
W 1941 r. została aresztowana przez Niemców. Była torturowana w więzieniu Montelupich i w siedzibie Gestapo w Willi Palace w Zakopanem. Nie załamała się w czasie śledztwa. W 1942 r. została zamordowana zastrzykiem fenolu w więzieniu Montelupich w Krakowie. Jej grób znajduje się na Cmentarzu Salwatorskim. Pośmiertnie odznaczono ją Orderem Virtuti Militari.
Aleksander Kluska (1920–1943)
Przed wybuchem drugiej wojny światowej należał do harcerstwa. We wrześniu 1939 r. walczył z Niemcami w 20. Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej. W okupowanym Krakowie pracował jako ślusarz w niemieckiej zbrojowni przy ul. Rakowickiej, gdzie naprawiał broń i organizował jej przerzut dla podziemia. Od 1940 r. działał w Szarych Szeregach, a w kwietniu 1942 r. zaprzysiężono go na żołnierza AK. W konspiracji brał udział w akcjach dywersyjnych, kolportażu prasy podziemnej i prowadził szkolenia z obsługi broni.
Został aresztowany przez funkcjonariuszy Gestapo w Krakowie 20 października 1943 r. Jego nazwisko znajduje się na tzw. afiszu śmierci z 16 listopada 1943 r. pod numerem siódmym z adnotacją „za przynależność do organizacji terrorystycznej i przygotowywanie zamachów". Rozstrzelano go w wieku 23 lat. Według przekazów rodzinnych zginął w egzekucji publicznej 20 listopada 1943 r. przy ul. Wielickiej w Krakowie.
Harmonogram wydarzenia:
poniedziałek, 14 września:
- 9.00–15.00 – „Rozkaz: Rozbić więzienie!” – gra miejska i quiz historyczny dla młodzieży szkolnej w wieku 13–19 lat organizowane przez Muzeum Krakowa i IPN Oddział w Krakowie z okazji 80. rocznicy rozbicia więzienia św. Michała.
Szczegóły na stronie internetowej muzeumkrakowa.pl.
