Wejman. Grafika. Retrospektywa

Data:

2026-02-26 - 2026-03-29
Miejsce:

Pałac Sztuki, pl. Szczepański 4
Kategoria:

Wystawy czasowe

Prof. Stanisław Wejman, jeden z najważniejszych polskich grafików współczesnych. Artysta i pedagog związany z krakowską Akademią Sztuk Pięknych przez dziesięciolecia kształtował kolejne pokolenia twórców, łącząc mistrzostwo warsztatu z intelektualną niezależnością i dyskretną ironią spojrzenia. Retrospektywa w Pałacu Sztuki jest zaproszeniem do wyjątkowego spotkania z twórczością Wejmana. Obszerny wybór ponad 300 grafik z różnych okresów, ukazuje bogactwo form i rozwój jego widzenia świata. Centralnym punktem wystawy jest monumentalna Komedia horyzontalna - wyjątkowa i bezprecedensowa realizacja w historii grafiki warsztatowej: cykl 28 prac tworzących ponad osiemnastometrową, kompleksową narrację wizualną. Komedia horyzontalna miała swoją premierę w dniu 50 urodzin artysty w 1994 roku, właśnie w Pałacu Sztuki. Po 32 latach powraca w nowej odsłonie. Fascynującą opowieść o Stanisławie Wejmanie dopełniają jego słynne Dynie - planety, zagadki, oraz po raz pierwszy prezentowane Produkty uboczne - prace powstające na marginesie grafik, w których artysta z ciekawością przygląda się przypadkowi w procesie tworzenia. To imponująca wystawa, która pokazuje siłę grafiki -autonomicznej i wciąż żywej dziedziny sztuki.

Komedia horyzontalna to bezprecedensowe dzieło w historii grafiki warsztatowej. Jest akwafortą trawioną kwasem azotowym na blachach cynkowych. Cała praca składa się z 28 czarno-białych akwafort, zaprojektowanych od początku jako jedno, spójne dzieło. Całość tworzy monumentalny, ponad osiemnastometrowy fresk - wizualną opowieść, którą widz odczytuje, przemieszczając się wzdłuż obrazu.
Jak podkreśla sam artysta:
„Słowo «komedia» w tytule tej grafiki ma niejednoznaczny charakter; zastanawiając się nad nim, myślałem o monumentalnych dziełach i o tym, że ani Boska komedia, ani Nieboska komedia, ani też Komedia ludzka nie są przecież komediami… Motywem Komedii horyzontalnej uczyniłem pejzaż ziemski - sferę zderzoną z dwiema innymi sferami - niebem i piekłem. Moja grafika opowiada o wzajemnych relacjach między nimi.”- Stanisław Wejman
Dzieło to należy do największych i najbardziej ambitnych przedsięwzięć w historii współczesnej grafiki. Pierwsza publiczna prezentacja Komedii odbyła się w 1994 roku, w dniu 50-tych urodzin artysty, w Pałacu Sztuki w Krakowie. Po 32 latach Komedia horyzontalna powraca w to samo miejsce - w nowej aranżacji, na specjalnie zaprojektowanej konstrukcji z cortenu, umożliwiającej pełne doświadczenie jej skali i narracyjnego charakteru.

Cykl Dynia rozpoczęty w 2004 roku, trwa nieprzerwanie do dzisiaj. W momencie pierwszej prezentacji obejmował około 60 prac, obecnie liczy już ponad 900 grafik. Zamiast tytułów Dynie mają przypisane numery porządkowe. Z założenia są cyklem pozbawionym końca, wciąż żywą narracją na temat różnorodności rozwiązań formalnych. Kompozycyjnie każda dynia jest zawsze taka sama a wizualnie każda jest inna - jedyna i wyjątkowa. Każda jest zjawiskiem, planetą - zagadką w kosmosie Wejmana. To jego znak charakterystyczny, wolny od interpretacji, subiektywny w odbiorze widza.
„Każda poszczególna Dynia niewiele mówi, w zasadzie pozbawiona jest treści, ale - choć zapewne pusta wewnątrz - ma silną tożsamość zewnętrzną. Cały czas jest ta sama, nigdy taka sama.” - Stanisław Wejman
W świecie grafiki cykl ten jest wyjątkowym przedsięwzięciem. Nieskończona ilość powtórzeń tego samego motywu w nieskończonej ilości interesujących wariacji odsłania zarówno potencjał grafiki jako medium jak i niezwykłe mistrzostwo warsztatowe Stanisława Wejmana.

Stanisław Wejman, syn Mieczysława, urodził się w 1944 roku w Jędrzejowie. Od zawsze związany z Krakowem, wraz z żoną, Anną Sobol-Wejman, tworzy niezwykły artystyczny duet grafików należących do pokolenia debiutującego na przełomie lat 60. i 70. XX wieku. Studiował na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni swojego ojca, profesora Mieczysława Wejmana. Jest profesorem zwyczajnym krakowskiej ASP.
Przez wiele lat prowadził pracownię miedziorytu, a w latach 1990–1993 pełnił funkcję dziekana Wydziału Grafiki ASP w Krakowie. Brał udział w ponad 200 wystawach zbiorowych i indywidualnych w kraju i za granicą. Jego prace znajdują się w wielu znaczących kolekcjach muzealnych, m.in. w MoMA w Nowym Jorku, Graphische Sammlung Albertina w Wiedniu, a także w zbiorach Muzeów Narodowych w Polsce (w Krakowie, Warszawie i Poznaniu), Muzeum Sztuki w Łodzi oraz w zbiorach Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy.